Nieuwe test opent weg naar behandeling voor volwassenen met ernstige vormen van taalstoornis afasie 

Een nieuwe test voor volwassenen met afasie maakt het mogelijk om ernstigere vormen van de taalstoornis beter in kaart te brengen. Met GLOBAMIX stellen de auteurs, Frank Paemeleire (Arteveldehogeschool en AZ Maria Middelares Gent) en Lieselot Moerkerke (AZ Groeninge) een dynamisch assessment voor die patiënten kan begeleiden naar de juiste behandeling. “Er is een enorme nood vanuit de praktijk naar tests die de restmogelijkheden van deze patiënten holistisch in kaart kunnen brengen en hierdoor de behandeling vorm kunnen geven. Daarop biedt GLOBAMIX een antwoord,” vertelt Frank Paemeleire, een van de ontwikkelaars van GLOBAMIX. 

De test is het resultaat van een samenwerking tussen Frank Paemeleire en Lieselot Moerkerke. Frank is neurologopedist (AZ Maria Middelares) én projectleider van het postgraduaat Neurogene Communicatiestoornissen (Arteveldehogeschool). Lieselot is neurologopediste (Az Groeninge)

Als oud-studente schreef Moerkerke onder begeleiding van Paemeleire een scriptie over de Boston Assessment of Severe Aphasia (BASA), een oud Amerikaans testinstrument (1989) gericht op personen met globale afasie. De scriptie legde de hiaten in het klassieke, statische assessment bloot: “Patiënten met ernstige stoornissen worden in studies vaak niet geïncludeerd. Er wordt veel materiaal ontwikkeld voor de gemiddelde patiënt maar niet voor patiënten met een ernstige aandoening. Of zoals iemand op LinkedIn terecht opmerkte: ‘deze doelgroep is al jaren een ondergeschoven kindje’,” legt Paemeleire uit.


Verschil klassieke test 

Klassieke assessmentinstrumenten toepassen bij personen met ernstige afasie kent heel wat beperkingen: het is zeer frustrerend, weinig informatief en vaak ook niet valide. Paemeleire: "Als ervaren neurologopedist weet je na een minuut al dat het om een ernstige taalstoornis gaat. Dus je weet ook vooraf dat de patiënt gaat falen op een klassieke test, want je scoort hierbij enkel de fouten - wat een patiënt niet kan - en brengt niet in kaart wat hij wél nog kan. Zowel voor de patiënt als voor de zorgverstrekker is dat erg frustrerend. In GLOBAMIX hanteren we het principe ‘primum non nocere’ (eerst en vooral niet schaden) dat al door Hippocrates geformuleerd werd. We vermijden frustratie door de patiënt tijdens de testing actief te ondersteunen.”

Veel personen met ernstige afasie hebben bijkomende stoornissen zoals problemen met het  uitvoeren van gerichte handelingen waardoor aanwijzen moeilijk gaat. Dit maakt dat ze op een klassieke test hun maximale mogelijkheden niet kunnen tonen. Bijgevolg weet de therapeut niet wat het groeipotentieel van zijn patiënt is. “Het grote verschil in het dynamische assessment is dat de neurologopedist als actieve participant met hulpmiddelen en voorgeschreven hints op zoek gaat naar de restvaardigheden van de patiënt. Wat de persoon niet meer kan is belangrijk om een diagnose te stellen, maar in wat hij wél nog kan liggen de kansen voor behandeling en begeleiding.”


Meetbaar 

Het aspect van dynamisch testen is niet echt nieuw. Zo bestaat er in Nederland al de Scenario Test. “Al is die gericht op een klein onderdeel van het functioneren van de patiënt. GLOBAMIX is veel uitgebreider, test op veel meer domeinen en gebruikt een veel breder gamma aan methodieken.” GLOBAMIX geeft daardoor meer en rijkere data die voor de behandeling belangrijk zijn. Dat maakt het makkelijker voor logopedisten, ergotherapeuten, psychologen en artsen om de juiste behandelingen of hulpmiddelen voor personen met ernstige communicatieve en cognitieve stoornissen in te zetten. En hoewel het instrument gericht is op personen met ernstige afasie, is GLOBAMIX grotendeels ook bruikbaar bij personen met een lichtere afasie en andere ernstige communicatiestoornissen na een niet-aangeboren hersenletsel.

Paemeleire speurt al jaren dergelijke ‘gaten in het spectrum’ op. In zijn MIX reeks biedt hij oplossingen voor die vergeten groepen. GLOBAMIX is het zevende boek in de reeks. Het is te koop via de vzw SIG en is ook digitaal beschikbaar. Instellingen die het boek kopen, mogen vrij kopiëren voor het gebruik in de instelling. 
 

Over de auteurs  

Frank Paemeleire is verbonden als docent aan de Bachelor Logopedie en Audiologie van Arteveldehogeschool. Hij is ook werkzaam als neurologopedist in de dienst voor Logopedie & Afasiologie van AZ Maria Middelares in Gent. Daarnaast is hij projectleider van de tweejarige postgraduaatsopleiding Neurogene Communicatiestoornissen. Hij schrijft klinisch georiënteerde artikels/handboeken en ontwikkelt test- en therapiemateriaal. 

Lieselot Moerkerke is werkzaam als neurologopediste in AZ Groeninge (Kortrijk, België). Zij studeerde af aan het postgraduaat Neurologische Taal- en Spraakstoornissen (NTSS, Arteveldehogeschool Gent) met een scriptie over het assessment van personen met globale afasie. 


Meer weten? 

Frank Paemeleire, docent Logopedie en projectleider Postgraduaat Neurogene Communicatiestoornissen Arteveldehogeschool
frank.paemeleire@arteveldehs.be