Inhoud

Op het einde van het leven denken veel ouderen na over hun leven en over de toekomst. Gesprekken over het levenseinde beperken zich vaak tot het medische, juridische of ethische kader. Luisteren naar emotionele en spirituele noden is meestal veel moeilijker. Toch horen deze gesprekken wezenlijk bij kwaliteitsvolle zorg. Het gaat immers over de kern van het mens-zijn.

Vanuit een ondersteuningsgroep van Kronkels waar we met een tiental professionals uit het werkveld stilstonden bij eindelevensvragen werd een concept ontwikkeld: de Verbinddoos. Deze Verbinddoos biedt concreet materiaal om samen met de ouderen aan de slag te gaan met hun eindelevensvragen. Elke deelnemer krijgt een exemplaar van deze verbinddoos. In workshop C worden ervaringen hiermee gedeeld.

Hilde Ingels, oprichtster van Amfora vzw is gespecialiseerd in eindelevensgesprekken. Zij deelde haar kennis en ervaring in de ondersteuningsgroep. Tijdens deze studiedag willen we graag haar expertise en andere inspirerende praktijkvoorbeelden delen.
 

Programma

8u45         Onthaal met koffie
9u00         Plenaire lezingen
10u15       Pauze
10u45       Workshopsessie 1
12u15       Lunch met broodjes
13u00       Workshopsessie 2
14u30       Pauze
15u00       Workshopsessie 3
16u30       Einde van de studiedag
 

Plenaire lezingen: eindelevensgesprekken bij ouderen


Vooruitziende zorg op maat
Karen Versluys (dienst geriatrie UZ Gent)

Zorg voor het levenseinde is meer dan een ‘administratieve of praktische regeling’. Het is in de eerste plaats ‘ZORG’: een vooruitziende zorg waarbij wensen en bezorgdheden van mensen centraal staan. De interactie tussen de zorgvrager en de zorgverlener staat hierbij centraal. Hoe kunnen zorgverleners de fundamenten leggen van vooruitziende zorg op maat van de individuele zorgontvanger? 

‘Vooruitziende zorg op maat’ is de kerngedachte. Karen vertelt vanuit enerzijds het onderzoek die ze deden rond het thema vroegtijdige zorgplanning (VZP) in het ziekenhuis, WZC en thuiszorgsetting en anderzijds haar ervaring in VZP-gesprekken voeren met patiënten met beginnende dementie en hun mantelzorgers.

Ze vertelt hoe ze gesprekken over vroegtijdige zorgplanning voert bij mensen met beginnende dementie. Daarnaast deelt ze haar bevindingen over hoe elke zorgverlener zich kan openstellen voor een gesprek over de laatste fase van het leven van de patiënt.

Ervaringen vanuit Amfora - gesprekken met mensen op het einde van hun leven
Hilde Ingels (Amfora en Arteveldehogeschool Gent)

Hilde vertelt vanuit haar ervaring van tientallen gesprekken met mensen in de laatste fase van hun leven. Ze belicht het concept van het Amforagesprek of het eindelevensgesprek. En ze presenteert tips van nabestaanden over wat voor hen in de laatste levensmomenten van hun geliefde betekenisvol en belangrijk was.
 

Workshops


Workshop A
Hoe zal ik het zeggen?
Nele Vandommele (WZC Sint-Vincentius Avelgem)

Vanuit de praktijk getuigt Nele, als referentiepersoon palliatieve en pastorale zorg, hoe zij binnen hun werking omgaan met moeilijke vragen bij het einde leven. Vanuit hun ervaringen hebben ze een checklist spiritualiteit in de palliatieve zorg ontwikkeld. Deze checklist biedt ondersteuning bij gesprekken bij eindelevensvragen.

Tijdens deze workshop gaan we dieper in op knelpunten en mogelijke oplossingen omtrent het spirituele aspect bij het levenseinde waarmee we als professionele hulpverlener kunnen worden geconfronteerd.

Workshop B
App - Voor ik het vergeet
Ivan Vandecandelaere (WZC De Ruyschaert Marke)

Project 'Voor ik het vergeet' betreft een applicatie en daarbij horende methodiek voor het voeren van gesprekken rond vroegtijdige zorgplanning bij personen met dementie.  Het werd ontwikkeld vanuit woonzorgcentrum De Ruyschaert. Men stelde namelijk vast dat er nood was aan hulpmiddelen ter ondersteuning van deze belangrijke gesprekken bij mensen met dementie. De app omvat een semi-gestructureerd interview met foto’s om het gesprek te ondersteunen.

De applicatie is er initieel gekomen naar aanleiding van een projectoproep 'Vroeger nadenken ... over later' vanuit de Koning Boudewijnstichting (KBS). Intussen werd de applicatie verder uitgewerkt en geprofessionaliseerd, met steun van KBS en de Nationale Loterij en in partnerschap met het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen en de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen. Het project 'Voor ik het vergeet' ontving de eerste prijs 'Passie voor Palliatieve Zorg'.

Tijdens deze workshop maken jullie kennis met deze app, worden good practices gedeeld en wordt de toepasbaarheid binnen de werking besproken.

Workshop C
Praktisch aan de slag met eindelevensvragen en de verbinddoos
Corry Van de Keere en Lore De Roo (WZC Sint-Bernardus Bassevelde)
Tiffany De Winter en Isabelle Lelie (WZC De Oase Opwijk)

Vanuit de ondersteuningsgroep ‘Afscheid dat verbindt’ gingen verschillende zorgverleners aan de slag rond dit thema in hun eigen setting. Verschillende tools werden ontwikkeld om eindelevensgesprekken vorm te geven. Tijdens deze workshop zullen tools toegelicht worden om individueel of in kleine groep aan de slag te gaan. 

Daarnaast wordt ook de verbinddoos voorgesteld. Met dit pakket kun je aan de slag in je eigen organisatie. Enerzijds biedt het je een houvast om eindelevensgesprekken aan te gaan. Anderzijds biedt het materiaal om het gesprek om te zetten in een blijvende herinnering.

Workshop D
Hoe werk je een eindelevensverhaal uit?
Hilde Ingels (Amfora en Arteveldehogeschool Gent)

In deze workshop krijg je praktische tips en aandachtspunten voor een eindelevensgesprek. We gaan in op hoe je een dergelijk gesprek vorm geeft: bijvoorbeeld welke vragen kan je gebruiken en hoe kan je familie hierbij betrekken. Een toelichting van de vertaling van het gesprek naar een verhaal wordt getoond. Daarnaast komt ook aan bod hoe je dit verhaal in een mooi boekje kan vormgeven.

De workshop is een introductie en presentatie van de krijtlijnen van deze methodiek. Er worden veel praktische tips vanuit ervaringen gedeeld en er worden concrete voorbeelden getoond. Er is ook aandacht voor de specifieke aanpak bij mensen met dementie.