Programma

> Meer over Doel: reflectie over politisering als ondersteuning van de praktijk
> Meer over Deelnemers: een boeiende mix

DOEL: reflectie over politisering als ondersteuning van praktijk  

We stellen vast dat in verschillende praktijken, organisaties en sectoren binnen het sociaal werk vragen worden gesteld naar de politieke opdracht en naar de politiserende rol van het sociaal werk. De Sociaalwerkconferentie 2018 schoof politisering uitdrukkelijk naar voor als een van de vijf krachtlijnen voor het sociaal werk in Vlaanderen. Maar wat is die politieke opdracht van het sociaal werk? Wat betekent politisering en hoe krijgt ze concreet vorm in praktijken van sociaal werk? …

 

De kern van onze opvatting hierover ligt in de stelling dat de opdracht van sociaal werkers niet kan worden herleid tot technische probleemoplossing of tot een louter uitvoerende rol binnen bestaande systemen en verhoudingen. Er zit immers een niet te miskennen publiek karakter in de opdracht, als het gaat over het verzekeren van de toegang tot bestaande rechten, en nog meer in strijd voor de erkenning van sociale noden en dus het publiek claimen van erkenning van en antwoorden op die noden. Sociaal werkers kunnen ervoor zorgen dat die kwesties actief in het publiek debat komen. Net daarom spreken we van de politiserende opdracht. Politisering verwijst immers naar praktijken die bijdragen aan de organisatie van het publieke meningsverschil over hoe we ons samenleven organiseren. Dat publieke meningsverschil is innig verbonden met een levendige democratie.
< Top

 

DEELNEMERS: een boeiende mix

We richten ons naar praktijkwerkers, leidinggevenden, opleiders en onderzoekers in het sociaal werk. We streven bewust naar dwarsverbindingen tussen gevestigde organisaties en nieuwe praktijken, en tussen verschillende sectoren in het sociaal werk. Verder willen we de wisselwerking tussen wetenschappelijke kennis en ervaringskennis bevorderen. De confrontatie van deze inzichten met de eigen ervaringen, uitgangspunten en referentiekaders, en met die van anderen zijn een permanent aandachtspunt. Het aantal deelnemers is beperkt om een vruchtbare uitwisseling te bevorderen.
< Top

 

OPEN GASTCOLLEGE 'Mensenrechten als kompas in de Sociaalwerkconferentie’

In de Sociaalwerkconferentie worden mensenrechten benaderd als toetsingsinstrument maar ook als streefdoel. Een mensenrechtenbenadering kan niet herleid worden tot het realiseren van de toegang tot rechten (waarborgfunctie). Mensenrechten moeten ook altijd “sociaal-politiek gelezen worden. De centrale vraag hierbij is: hoe kunnen we op zo’n manier ingrijpen dat de samenleving minder ongelijkheid en meer rechtvaardigheid realiseert?”

 

Programma 

  • Inleiding: ‘Mensenrechten als kompas in de Sociaalwerkconferentie’
    prof. Rudi Roose (UGent - gevraagd)
  • Lezing:  Een politiserende benadering van mensenrechten
    Raf Debaene (em. Arteveldehogeschool)

"Mensenrechten zijn blijkbaar niet meer voor iedereen evident. Sommige cultuur-relativisten beschouwen ze als een westerse uitvinding, die dan ook tot het westen beperkt moet blijven. Anderen zetten ze weg als irreële fantasieën van 'gutmenschen', tegenover de enige echte werkelijkheid van nationale wetgeving en dito handhaving. Toch is het te verdedigen dat mensenrechten meer zijn dan hooggestemde morele idealen en dat ze naast effectieve juridische werkzaamheid ook reële politieke betekenis hebben."

  • Panel
    • Hans Grymonprez (UGent)
    • Greet Van Dael (Liga voor de Mensenrechten)
    • Geert Matthys (Arteveldehogeschool)
    • Didier Reynaert (HoGent)
  • Vragen en discussie met de zaal
  • Moderator: Bart Van Bouchaute (Arteveldehogeschool)

 

Datum: dinsdag 3 december 17.30 tot 19.00 

Plaats: Schelde-auditorium C0.06 Opleiding Sociaal Werk, Sint-Annaplein 31 9000 GENT

Prijs:  gratis – wel vooraf inschrijven 

 

< Top

 

TWEE SEMINARIES over benaderingen van Politisering

Omdat politisering nauw verbonden is met de publieke sfeer in een democratie, kan politisering in het sociaal werk verschillend begrepen en uitgewerkt worden, afhankelijk van de visie op die democratie. Tijdens de lectuurseminaries gaan we dieper in op twee zeer relevante benaderingen.

 

SEMINARIE ‘Politisering als tegenspraak’

Lectuur van: Chantal Mouffe, Over het politieke. Klement/Pelckmans, 2008 (Vertaling van Chantal Mouffe, On the political. Routledge, 2005)

De benadering van politisering als tegenspraak wijst het zoeken naar consensus in een door belangen verdeelde samenleving af als depolitiserend, omdat onvermijdelijke tegenstellingen worden toegedekt. Auteurs als de politiek filosofe Chantal Mouffe geloven niet dat kwesties over het samenleven kunnen opgelost worden door te werken aan een rationele consensus. Over die kwesties – samen met de machtsverhoudingen eronder – blijft tegenspraak tussen tegenstanders in de gedeelde democratische ruimte mogelijk.

 

In Over het politieke zet Chantal Mouffe dit helder uiteen. Voor haar moet een democratische samenleving altijd open staan voor discussie en contestatie vanuit mensen en groepen die zich verzetten tegen het gevoerde beleid. De kunst is die strijd beheersbaar te maken zonder hem te ontkennen. Daartoe gebruikt Mouffe het begrip van de 'tegenstander': de tegenstander is meer dan een concurrent of discussiepartner met wie je tot overeenstemming kunt komen, maar tegelijk minder dan een vijand met wie je in een strijd op leven of dood zou zijn gewikkeld. Democratie is beheerst politiek conflict. Volgens Mouffe verdwijnt dit inzicht uit beeld door de gedachte dat we in een ‘postpolitieke’ wereld zouden zijn beland, een wereld waarin politiek herleid kan worden tot ‘goed bestuur’.

 

In Over het politieke gaat ze hierover het debat aan met de sociologen Giddens en Beck die beweren dat individuele keuzes in de ‘reflexieve moderniteit’ de plaats zouden innemen van collectieve politieke tegenstellingen, zoals de strijd om gelijkheid. Mouffe wijst dit af, meer nog: ze beweert dat in dat denken de tegenstander toch terugkomt, maar dan als een traditionalistische, minderwaardige of gevaarlijke ‘vijand’. De opkomst van het rechts-populisme wijt ze aan de ‘consensus van het midden’ die te weinige alternatieve visies op de toekomst meer biedt. 

 

Tijdens dit seminarie bespreken we de achtergrond van haar denken en doen we een close reading van twee hoofstukken over ‘de politiek en het politieke’ en ‘voorbij het conflictmodel’ in haar boek. We onderzoeken ook wat deze benadering voor praktijken van politisering in het sociaal werk kan betekenen. In sociaalwerkpraktijken zien we bijvoorbeeld treffende praktijken in de Ecological justice beweging, zoals bij de groepen die de Antwerpse ‘Lange Wapper’ brug bestreden. Tegen een brede consensus bij beleidsmakers en technici over de wenselijkheid van een grote brug om de ring rond Antwerpen te sluiten, zetten zij met succes de luchtkwaliteit van de bewoners op de agenda.

Begeleiding: Raf Debaene, m.m.v. Bart Van Bouchaute 

 

Data: 4 donderdagnamiddagen  28 november 2019, 12 december 2019, 9 januari 2020 en 23 januari 2020.
Telkens van 13.30 tot 17.00 u 

 

Plaats: Opleiding Sociaal Werk, Sint-Annaplein 31 9000 GENT

 

Prijs:  60 euro (begeleiding, tekstmateriaal, drank tijdens de sessies)  

 

Schrijf je hier online in voor het seminarie politisering als tegenspraak

 


< Top

 

SEMINARIE ‘Politisering als democratisering’

Lectuur van Jacques Rancière, De haat tegen de democratie. Octavo, 2017. (Vertaling van Jacques Rancière, La haine de la démocratie. La Fabrique, 2005)

Mensenrechten, vrijheid en gelijkheid zijn de centrale uitgangspunten van onze democratie. Sociaal werk, dat strijdt om iedereen een waardige plaats in de samenleving te bezorgen, vindt zich vanzelfsprekend terug in deze principes en werkt dus democratiserend.

 

Hoewel de val van het Oostblok de definitieve triomf van het democratisch systeem leek in te leiden, horen we vanaf dan toenemende ongerustheid over die democratie, die in crisis zou zijn. Met name zou het volk, de massa, minder en minder bekwaam lijken om op een verantwoordelijke manier het beleid te volgen en te ondersteunen. Drijvend op de golven van een oeverloze consumptie interesseert het zich niet voor de uitdagingen van de moderne samenleving. Of omdat het in zijn consumptiedrang gefrustreerd is, kiest het in het buitenland voor gevaarlijke figuren als Baudet, Johnson of Trump en hier te lande voor extreemlinks of extreemrechts.

 

Dan weer zijn in onze samenleving heel wat mensen aanwezig die ‘onze’ waarden niet (wensen te) kennen en niet huldigen en dus een bedreiging vormen voor het democratisch systeem. Daarom staan politici op die hun verantwoordelijkheid willen opnemen en daartoe ook de ruimte opeisen. Hun bekwaamheid zich te laten verkiezen garandeert dat zij ook de bekwaamheid hebben om het juiste beleid uit te werken en de soms minder populaire maar noodzakelijke maatregelen door te drukken. Nog volgens die opvatting kan democratie maar functioneren als het primaat van de politiek duidelijk wordt gesteld: de verkozenen des volk nemen ongehinderd ten volle hun taak op tot aan de volgende verkiezingen, het moment waarop het volk weer zijn oordeel mag uitspreken.

 

Jacques Rancière interpreteert bovenstaande ‘analyse’ als slechts de actuele vorm van het eeuwenoude wantrouwen in de democratie, van de constante haat tegen de democratie. Reeds Plato (vijfde – vierde eeuw voor Christus) ging uit van de principiële ‘natuurlijke’ ongelijkheid van mensen en wilde daarom het bestuur van de samenleving voorbehouden aan de klasse van de wijzen. Het  democratisch principe van de gelijkheid is in dat licht ‘schandalig’ en is daarom ook altijd ingetoomd: ook ons systeem van vertegenwoordiging is niet zozeer de realisatie van de democratie, als wel de beteugeling ervan.

 

Wij onderwerpen essentiële stukken uit Rancières werk aan een secure lezing om te begrijpen hoe hij het democratisch principe inhoud geeft en zo inspiratie levert voor een democratiserend sociaal werk. In zijn optiek is politiek immers zaak van om het even wie, dus zowel van sociaal werkers als van de mensen waarmee ze werken. Anders dan de bewindslui het voorstellen zijn ‘sociale problemen’ altijd ook politieke kwesties: ze zijn geen ‘objectieve’ kwesties die een puur technische aanpak vereisen, maar stellen ook de feitelijke positioneringen in de samenleving in vraag.

 

Begeleiding: Raf Debaene, m.m.v. Bart Van Bouchaute

 

Data: 4 donderdagnamiddagen 30 april, 14 mei, 28 mei en 4 juni 2020
Telkens van 13.30 tot 17.00 -

Plaats: Opleiding Sociaal Werk, Sint-Annaplein 31 9000 GENT

 

Prijs: 60 euro (begeleiding, tekstmateriaal, drank tijdens de sessies)

 

Schrijf je hier online in voor het Seminarie politisering als democratisering

 

< Top

 

VERWACHT:  ‘Praktijken van politisering’

Hoe kunnen we politisering als perspectief vertalen naar concrete praktijken van sociaal werk? Dat is de centrale vraag die ons bezig houdt in deze bijscholing. Tijdens studiebezoeken aan praktijken gaan we concreet in op processen van politisering. Deze praktijken worden aanleiding voor het samen dieper nadenken over essentiële vragen zoals:

 

  • Hoe worden kwesties publiek gemaakt vanuit deze praktijk?
  • Welke noden worden gearticuleerd, welke claims worden ontwikkeld?  
  • Welke benadering van politisering wordt gehanteerd?
  • Welke strategieën van dialoog, confrontatie en/of conflict worden ingezet?
  • Wat is de rol van professionals, en welke rol hebben de participanten van het sociaal werk in deze praktijk?
  • Welke ondersteuning is er van organisaties en bredere netwerken?
  • Welke ruimte is er voor het politiserend werk in deze praktijk, en hoe kan die ruimte worden vergroot?
  • Wat zijn de belangrijke knelpunten en vragen voor verdere ontwikkeling in deze praktijk?
  • En wat kunnen dergelijke praktijken van politisering bijdragen aan de ontwikkeling van het sociaal werk vandaag?

Tijdens studiebezoeken aan en presentaties over deze praktijken in de meest diverse domeinen van het sociaal werk – breder dan de usual suspects zoals het opbouwwerk of het bewegingswerk, maar ook cultureel werk, jeugdhulpverlening, educatief werk, maatschappelijke dienstverlening…  – gaan we met deze vragen aan de slag. We bespreken ze niet alleen met de betrokken praktijkwerkers en deelnemers aan het sociaal werk, maar ook met onderzoekers die deze praktijken hebben geanalyseerd en met beleidsmakers die met vaak onvoorspelbare en nieuwe claims worden geconfronteerd.

 

Maximum 20 deelnemers

 

Begeleiding: Marijke Pruyt, m.m.v.  Rudi Roose en Bart Van Bouchaute

< Top