Stop met blokken

Studeren zonder blokkeren

Studeren zonder Blokkeren is een online zelfhulpprogramma. Je kan er zelf aan de slag om je uitstelgedrag aan te pakken.

Training uitstelgedrag

Lopen jouw goede voornemens om te plannen en regelmatig en op tijd te studeren vaak uit in een race tegen de klok? Dan kan je de training ‘Uitstelgedrag aanpakken’ volgen.

De Pomodorotechniek

Maakte je een planning, maar vind je het moeilijk om daarna ook daadwerkelijk te beginnen of je te concentreren? Probeer dan de Pomodorotechniek uit. Hierbij deel je je taken op in blokken van 20 à 25 minuten. Zo ga je stapsgewijs te werk:

• Neem je to-dolijst en bepaal opnieuw welke taken prioritair zijn.
• Deel deze to do's op in taken of blokken van 20 minuten. Dat zijn jouw Pomodorotaken.
• Rangschik de taken op volgorde van belangrijkheid. 
• Stel je timer in op 20 minuten.
• Zorg ervoor dat niets of niemand je in die 20 minuten kan storen.
• Ga aan de slag!
• 20 minuten voorbij? Vink de Pomodorotaak af en las een korte pauze in van 3 tot 5 minuten.
• Start een nieuwe Pomodorotaak.
• Na vier taken neem je een langere pauze van 15 tot 30 minuten.

Lukt het je niet om de taak in 20 minuten af te werken? Zoek de reden.

• Tijd niet juist ingeschat? Heb je een taak die korter is dan 20 minuten? Doe dan twee of meer taken. Duurt je taak langer en heb je je tijd onderschat? Breek de taak dan af na 20 minuten en neem die na je korte pauze opnieuw op als een nieuwe Pomodorotaak.
• Onderbroken? Ga na door wat of wie dat kwam en kijk of je dat kan voorkomen tijdens jouw volgende Pomodorotaak.
• Je brein op stap? Probeer je focus opnieuw te vinden. Indien er andere gedachten in je opkomen, hoef je ze niet te blokkeren. Laat de gedachten toe en noteer ze op een ander blad. Op die manier registreer je ze en belasten ze je hoofd niet meer.

In een les komen er heel wat woorden op je af: woorden die je docent gebruikt, woorden die je in je cursus leest, woorden die je op de Powerpointpresentatie ziet staan, woorden die je moet kunnen reproduceren op examens en ga zo maar door. Sommige woorden zullen je bekend in de oren klinken, andere zijn nieuw voor je, eigen aan de academische context of aan jouw beroepsdomein.

Hoe dan ook is het normaal dat je niet alle woorden die tijdens de les worden gebruikt meteen begrijpt. Maar hoe pak je dat aan? Dat lees je hieronder.

Tip 1: begrijpen - leer jezelf enkele woordenschatstrategieën aan

Je kunt de betekenis van woorden zelf proberen achterhalen, en wel met deze strategieën.

Is het woord belangrijk?

Je hoeft niet alle woorden te kennen om te begrijpen waarover de les gaat. Bepaal eerst of het woord belangrijk is. Enkel als je het écht nodig hebt om wat er gezegd of geschreven wordt te begrijpen, kun je woordenschatstrategieën toepassen.

Voorbeelden: 

• Deze onderzoeksresultaten, gepubliceerd in het toonaangevende tijdschrift Nature, tonen aan dat subtiele variaties in DNA veranderingen in de eiwitten kunnen veroorzaken.   
• Hij kocht de woning voor het exuberante bedrag van 500 000 EUR en moest zo veel notariskosten ophoesten.

Kan ik de betekenis afleiden uit de context?  

Ga op zoek naar aanwijzingen over de betekenis in de context. Kijk naar de illustraties op de powerpointpresentatie, lees in een tekst de zinnen voor en achter het woord of ga verderop op zoek naar synoniemen, uitleg of voorbeelden.

Voorbeelden:  

• De regering heeft nieuwe maatregelen aangekondigd: cafés sluiten om 22u, contacten moeten worden beperkt en sporten kan enkel buiten.  
• Vanwege bezuiniging gaan de twee kleine scholen volgend jaar fuseren. Het gaat om het Sint Lodewijkscollege en het Sint Pietersinstituut. De samenvoeging heeft voor de leerlingen alvast een aantal voordelen.  
   

Ken ik woorden die erop lijken?

Klinkt het woord je toch bekend in de oren? Ken je woorden uit dezelfde woordfamilie? Of lijkt het woord op een woord dat je kent in een andere taal? Haal deze kennis op en kijk of je daaruit de betekenis van jouw woord kan afleiden. 

Voorbeelden: 

• Fabricage > fabriek, fabrikant, fabriceren  
• Convoie exceptionnel > Ik zag deze Franse term al op vrachtwagens:  uitzonderlijk vervoer  
• Homogeen > Ik zag dit woord in de les fysica 
   

Begrijp ik stukjes uit het woord?  

Ontleed het woord. Door de aparte delen kun je misschien al een stukje begrijpen.

Voorbeelden: 

• Cirkelzaagmotor > cirkel + zaag + motor 
• Mooiweerfietser > mooi weer + fietser 
• Eenduidig > duiden op één iets  
   

Moet ik het woord opzoeken?  

Kun je geen van de bovenstaande strategieën gebruiken om de betekenis van jouw woord te achterhalen? Vraag dan je medestudent of je docent om hulp, zeker als je het woord nodig hebt om de les te begrijpen. Of zoek het woord op.

Tip 2: opzoeken - zoek de betekenis van het woord op

Er zijn verschillende manieren om woorden op te zoeken.  

• De eerste weg is een woordenboek. Het bekendste woordenboek in Vlaanderen in de Van Dale. Via de website van de mediatheek kun je de online versie van de Van Dale raadplegen. Surf je van thuis? Maak dan eerst een VPN-verbinding. Je vindt in de Van Dale ook vertalingen naar het Frans of het Engels. Voor een volledig Engelstalig woordenboek, ga je naar de Oxford Learner’s Dictionary.  
• Je kan het woord dat je niet begrijpt ook googelen. Let er dan wel op dat je gespecialiseerde websites aanklikt.  
• Gaat het om een academisch woord, klik dan de academische woordenlijst van Arteveldehogeschool open. Daar vind je formelere, complexere of abstractere woorden terug met hun betekenis en een voorbeeldzin. Wil je je deze woordenschat eigen maken? Oefen dan via deze flashcards, de UCLL-tool Orient of de pagina Delenderwijs.  
• Op zoek naar uitdrukkingen? Check dan de website Onder woorden. Je tikt een woord in en krijgt een uitdrukking waar dat woord in voorkomt.

Tip 3: oefenen - stel een woorddossier op

Sommige woorden moet je gewoon kennen. Ze zijn noodzakelijk om je vak goed te kunnen begrijpen,  je docent verwacht dat je de woorden tijdens een examen of taak kunt reproduceren en/of ze horen tot de vakterminologie van het beroep waarvoor je studeert.

Om die woorden beter te onthouden kun je een woorddossier opmaken. Je plaatst het woord dat je wilt kennen dan in de eerste kolom, schrijft ernaast een voorbeeldzin en voegt tot slot aan de derde kolom een synoniem, de vertaling of een omschrijving van het woord toe. Het is de bedoeling dat je woorddossier groeit naarmate de lessen vorderen. Je kunt er eentje opstellen per vak of per hoofdstuk.

Tip: Noteer bij zelfstandige naamwoorden ook het lidwoord (de/het) en schrijf ook het voorzetsels op.

Wil je de woorden inoefenen, dan dek je de twee laatste kolommen af of schrijf je elk woord op een flashcard. Een voorbeeld vind je hier.

Een hoorcollege volgen is erg intensief. In een snel tempo komt er veel en complexe informatie op je af. Met deze luisterstrategieën ben je al goed op weg.

Tip 1: neem voor de les even de tijd voor verkenning

Om goed te kunnen luisteren moet je je hersenen een handje helpen. Neem daarom voor de les de tijd om jouw geheugen te activeren, het voor te bereiden om wat gaat komen of de informatie die er al in werd opgeslagen op te frissen.

Je kunt dat op verschillende manieren doen. Je leest de titel van de les die komt, neemt de slides even door of bekijkt de inleiding van het bijbehorende hoofdstuk in je cursus. Misschien vind je de tijd om je notities van de vorige les erbij te nemen? Kijk wat je je nog spontaan herinnert, herlees wat je hebt neergeschreven of scrol door de canvascursus of de Powerpointpresentatie.

Wat je ook doet, het luisteren zal je sowieso gemakkelijker afgaan!

Tip 2: leg zoveel mogelijk verbanden

Probeer tijdens de les zoveel mogelijk linken te leggen, niet alleen met de vorige les, ook met je eigen ervaringen, de stof die je zag in andere vakken, jouw stage, het beroep dat je wilt beoefenen of de actualiteit. Door dat te doen geef je jouw geheugen een houvast, waardoor nieuwe leerstof slechts een uitbreiding is van de kennis die al in je hoofd zit.

Stel jezelf een van de volgende vragen:  

• Komt deze inhoud me bekend voor?  
• Wat weet ik hier al over?  
• Ken ik zelf een voorbeeld?  
• Waarom is dit nuttig voor mijn toekomstig beroep?
   

Tip 3: focus je op de hoofdzaken

Niet alles wat je in de les hoort, kun je meteen in je geheugen opslaan en onthouden. Focus je in de les daarom voornamelijk op de hoofdzaken. Het is belangrijk dat je  

• de grote lijnen van de les snapt (‘Waarover gaat deze les nu in twee zinnen?’),  
• structuur kan aanbrengen in wat verteld wordt (‘Nu krijg ik een voorbeeld van de theorie’), en 
• verbanden kunt leggen (‘Deze casus is een goed bewijs van deel één uit de definitie die ik vorige les zag’).  

De bijzaken of uitdiepingen vind je terug in je cursus of op de slides.

Tip 4: spit af en toe extra je oren

Soms moet je je aandacht in de les op iets specifieks richten.

Je docent begint de les bijvoorbeeld met drie vragen waarop je na afloop een antwoord dient te geven. Zodra de informatie passeert die je nodig hebt, spits je je oren en luister je iets aandachtiger dan anders. Ook zinnen als ‘dit is belangrijk voor het examen’ of ‘dit onderdeel moeten jullie écht kennen’ moeten een belletje doen rinkelen.

Soms kan het zijn dat je een woord niet begrijpt en je jezelf voorneemt extra op dat woord te letten zodat je de context of nieuwe informatie kunt verzamelen. Ook dan stuur je even je aandachtsniveau de hoogte in.

Tip 5: stuur jezelf bij

• Lukt het je niet om te luisteren? 
• Merk je dat je snel bent afgeleid?  
• Begrijp je niet wat je docent vertelt?  

Ga dan bij jezelf na hoe dat komt en stuur jezelf bij. Misschien wordt je aandacht weggetrokken door sociale media, je buur of lawaai op de gang; zaken die je – eventueel na de pauze – heel gemakkelijk kunt oplossen. Misschien beslis je om te noteren zodat je je aandacht gemakkelijker kunt richten? Of plaats je een vraagtekentje in je cursus naast het hoofdstuk dat je moeilijker vond om nadien bij je docent of een medestudent om uitleg te vragen.

Hoe dan ook: onderneem zelf actie.

Tip 6: neem na de les nog 1 minuutje om te reflecteren

Ook na de les is het interessant om even op de pauzeknop te duwen en te kijken hoe het is gegaan:  

• Heb ik alles begrepen wat verteld werd? Wat deed/doe ik als dat niet zo was?  
• Ben ik tevreden over mijn notities? Hoe kwam dat? 
• Heb ik de essentie vast?  

Door dit af en toe te doen, werk je aan luisteren.

Luisteren kun je leren

Lessen volgen kan erg uitdagend zijn. Toch merken we dat studenten die met de bovenstaande tips aan de slag gaan meer uit hun lessen halen.

Je kunt luisteren ook oefenen. Via zes online sessies van telkens twintig minuten train je jouw luistervaardigheid. Je plant best één sessie per week.

Ga naar de tool​, maak een account of log je in met een Google-account. Klik op "+join class" en geef de volgende code in: getokbe. 

In deze oriënterende fase ga je je lesmateriaal verkennen. Dat betekent dat je kijkt waaruit je cursusmateriaal precies bestaat, welke inhouden het bevat en welke omvang het heeft. Op die manier vorm je een beeld van wat je te doen staat en bereid je je brein al voor op de studeerfase.

Fase 1: verzamel jouw studiemateriaal

Een vak bestaat vaak niet uitsluitend uit een handboek. Soms worden er tijdens de lessen slides getoond, verwijst je docent naar leerpaden op Canvas, krijg je extra oefeningen of lectuur of beschik je over een hoop notities die je tijdens de lessen maakte. Al dit materiaal maakt deel uit van jouw studiemateriaal.

• Ga na waaruit jouw studiemateriaal exact bestaat en verzamel alles bij elkaar. 
• Ontbreekt er nog iets? Ga dan op zoek naar wat je nodig hebt of vraag een medestudent om raad. Zo hoef je daar tijdens de blokperiode geen tijd meer aan te verliezen.
• Rangschik je materiaal op een voor jou logische manier. Stop je notities bijvoorbeeld op volgorde van de lessen en zoek er de gepaste slides, oefeningen en artikelen bij. Zo weet je waar alles hoort.

Fase 2: verken jouw cursus

Sla nu jouw cursus of handboek open en bekijk grondig de inhoudsopgave, titels en ondertitels. Deze fase is cruciaal om alles wat je verder leest in de cursus te kunnen situeren. De titels vertellen je waarover het vak gaat en het geheel van die titels vormt de kapstok van jouw cursus.

Wanneer je deze kapstok of inhoudsopgave gaandeweg memoriseert, kan je tijdens de test of het examen de vraag beter situeren. Je weet meteen in welk hoofdstuk je het antwoord op de vraag kan terugvinden.

In de vorige, oriënterende fase heb je grondig jouw inhoudsopgave bestudeerd en het materiaal dat je nodig hebt om het vak te kunnen studeren, verzameld. Nu kunnen we inzoomen op de leerstof zelf. 

In die leerstof zullen we in de eerste plaats structuur aanbrengen. Dat doen we door

• de hoofdzaken te achterhalen en aan te duiden in de titels, de subtitels en de tekst,
• na te gaan of we alles goed begrijpen,
• onszelf vragen te stellen en te testen.

Door je te focussen op de hoofdzaken en je leerstof te structureren, zul je al een groot deel van de leerstof onthouden.

Fase 1: start bij de titels en subtitels - markeer de kernwoorden

Zo krijg je meteen inzicht in de structuur van je tekst.

• Ga op dezelfde manier te werk als bij je inhoudsopgave: markeer enkel het belangrijkste uit de (sub)titels.
• Gebruik per niveau één kleur.
• Probeer deze structuur aan te houden in al je cursussen. Zo herkent je brein de verschillende niveaus meteen.

Fase 2: lees de tekst een eerste keer door - begrijp de tekst

• Begrijp wat je leest! Schakel je voorkennis in en vraag je luidop af of je over dit onderwerp al iets weet. Wanneer je nieuwe informatie kan koppelen aan informatie uit je langetermijngeheugen, verwerk je de leerstof meteen actief en ga je die ook beter onthouden. 
• Moeilijke woorden kan je opzoeken in een woordenboek (zie luik Woordenschat binnen Lessen volgen), via een gespecialiseerde website of misschien via een verklarende woordenlijst achteraan in je cursus.
• Herken de verschillende soorten signaalwoorden. Die helpen jou om een tekst juist te interpreteren en de structuur van de tekst te achterhalen.

Fase 3: 'wat lees ik?' - test jezelf

• Stel bij elke tussentitel een W-vraag aan jezelf: Wie? Wat? Waar? Waarom? Wanneer? Welke?
• Als de tekst lang is en/of verschillende aspecten behandelt, voeg dan een subtitel toe in de marge.

Fase 4: lees de tekst een tweede keer door - markeer de kernwoorden

• Opgelet! Markeer geen volzinnen, enkel de allerbelangrijkste woorden.
• De belangrijkste woorden zijn vaak:  
  • de antwoorden op je W-vragen,
  • woorden die al gemarkeerd staan in de cursus, in het vet, cursief of onderstreept,
  • woorden die je bij een illustratie vindt,
  • woorden uit je notities of je slides.

Fase 5: 'wat lees ik?' - blijf jezelf testen

• Blijf jezelf vragen stellen.
  • Begrijp ik de leerstof?
  • Waarover gaat dit nu precies?
  • Welke verbanden kan ik vinden?
  • Ken ik een eigen voorbeeld? 
  • Welke vragen kan ik hierover krijgen? ... 
• Test jezelf en blijf actief bezig.

Aanvullende tips

• Leg de link met de praktijk en de actualiteit. Ga op zoek naar eigen voorbeelden.
• Discussieer met jezelf en medestudenten over de inhoud.
• Heb je een vak waarin vooral digitaal studiemateriaal aan bod komt? Ga ook daar na of er een structuur voorhanden is. Zo niet, maak er dan een op papier.
• Heb je naast je digitaal studiemateriaal ook een papieren syllabus? Leg de structuren die worden gebruikt dan naast elkaar. Zijn die hetzelfde? Waar zitten de verschillen? Probeer vervolgens op papier tot één structuur te komen waarmee je verder aan de slag gaat. Als de verschillen tussen beide te groot zijn, leg ze dan naast elkaar en kijk waar er overlap is.

Aan de slag

Deze fase van structureren en het onderscheiden van hoofd- en bijzaken vraagt wat oefening. Hieronder vind je oefenmateriaal met verbetersleutels.

• Oefening 'Basisexperiment Solomon Asch' - Onthouden wat belangrijk is (verbetersleutel) 
• Oefening 'Persoonlijkheidstypologie Sigmund Freud' - W-vragen formuleren (verbetersleutel)
• Oefening 'Verklaringen voor sociaal gedrag' - Kernwoorden markeren (verbetersleutel)
• Oefeningen hoofd- en bijzaken onderscheiden (verbetersleutel)

Oefen je liever met je eigen cursusmateriaal? Gebruik dan de onderstaande checklists.

• Checklist onthouden wat belangrijk is
• Checklist kernwoorden markeren
• Checklist structureren van de tekst

Je hebt je leerstof verkend en gestructureerd. Nu gaan we de inhoud diepgaand doornemen.

Een belangrijk hulpmiddel daarbij zijn schema’s. Door middel van schema’s kom je los van de bestaande tekst of cursus en creëer je zelfs iets nieuws, én net dat helpt je brein. Je moet namelijk verbanden leren leggen tussen de inhoud, die verbanden visueel voorstellen en daar kernwoorden of zinnen bij plaatsen. Het resultaat?

Je bent heel actief met je leerstof bezig en zult die dan ook later sneller memoriseren!

Voor sommige studenten is dit een moeilijke fase, maar als je de vorige fases goed hebt doorlopen, is het grootste werk eigenlijk al voorbij.

Fase 1: kies welk soort structuurschema je wilt maken

Je hebt verschillende soorten schema’s. De inhoudsopgave ken je al en wellicht maakte je ook al eens een mindmap of een samenvatting. Daarnaast kun je kiezen voor een tijdslijn, een tabel, een boomstructuur of een cyclusschema, afhankelijk van de inhoud je wilt schematiseren.

Voorbeelden van de schema’s en extra uitleg vind je hier.

Voorbeeld van een cyclusschema

Fase 2: neem de kernwoorden van je titels en subtitels over in je gekozen schema

Voorbeeld van een boomstructuur met (sub)titels

Fase 3: neem het belangrijkste van je tekst over in je schema

• Gebruik geen volzinnen, enkel kernwoorden
• Noteer vooral de denkstappen (Wat? Welke?...)
• Verbind met tekens, pijltjes en afkortingen

Let op: Wanneer je bijvoorbeeld wilt aangeven dat er vijf symptomen zijn van een depressie, noteer dan 'Symptomen (5)' en schrijf die vijf symptomen niet voluit. Wanneer je alle details in je schema blijft noteren treedt herkenning (= geen kennis!) op. 

Test jezelf en ga de uitdaging aan om die 5 symptomen telkens opnieuw zelf op te sommen.  Controleer nadien op juistheid. Ga na in je boek of syllabus of je opsomming correct is.

Voorbeeld van een mindmap met hoofdzaken 

Andere voorbeelden

• Tekst en schema 'Historiek Vlaamse Onderwijs'
• Tekst en schema  'Depressie'

Wat met een digitale module?

Je gaat op dezelfde manier te werk. Je maakt een schema per onderdeel met de (sub)titels en kernwoorden en duidt de verbanden aan met pijltjes, tekens en afkortingen.

Is er tijdens het kijken van een filmpje een belangrijk stuk dat je later graag nog eens opnieuw bekijkt? Noteer dan de minuten en seconden bij dat kernwoord op je schema.

Moet ik van alle leerstof een schema maken?

Neen, soms is leerstof relatief eenvoudig en dan is een schema maken niet nodig. Vaak moet je ook niet alle leerstof even grondig kennen. Sommige onderdelen zijn louter illustratief of zijn artikels die je in grote lijnen moet lezen.

Kies dus voor complexere materie die je graag op een gemakkelijke manier voedt aan je hersenen.

Aan de slag

Wil je graag met een mindmap aan de slag? Download dan hier de oefentekst, maak een mindmap en controleer na afloop met dit voorbeeld. Vergat je iets?

Ga je graag met andere schema’s aan de slag? Hieronder vind je twee teksten. Probeer telkens een passend schema te maken van de tekst. De verbetersleutel geeft je inspiratie.

• Oefening 'Habituatie' - schematiseren (verbetersleutel)
• Oefening 'Maslow' - schematiseren (verbetersleutel)

Wil je werken met je eigen cursusmateriaal? Gebruik dan de checklist schematiseren.

Deze fase is de kroon op al het werk dat je tot nu toe hebt gedaan. Zorg dat je er voldoende tijd voor neemt, zodat je voorbereiding niet voor niets is geweest.

Als je memoriseert leer je systematisch bepaalde leerstof uit je hoofd. We gebruiken het woord 'memoriseren' omdat het gaat om het onthouden van een structuur die je zelf hebt gezocht en die je inzicht gaf in de cursus. Ook voor inzichtsvragen of multiplechoice-examens is het nodig dat je memoriseert.

Tip 1: ga van start

• Stel studeren niet uit. Dat drijft de werkdruk alleen maar op.
• Bewaar de moeilijkere hoofdstukken niet voor later. Je memoriseert die het gemakkelijkst met een fris hoofd.
• Vertrek vanuit de inhoudsopgave – jouw kapstok (stap 1 oriënteren), weet je nog? – en haak daar telkens nieuwe details aan vast.
• Ruil je scherm in voor papier. Onderzoek toont aan dat je minder details onthoudt als je vanop een scherm studeert dan vanop een blad.

Tip 2: studeer actief

• Verval niet in passief lezen en herlezen van je cursus, maar ga aan de slag. Schrijf kernwoorden op, maak schema's, noteer opsommingen die je vanbuiten moet kennen in het kort op als test... Dat mag klad zijn, het dient enkel voor jezelf.
• Vertel de leerstof hardop, aan een vriend(in), je oma of gewoon voor de spiegel. Ook hier geldt: hoe actiever, hoe beter!
• Stel jezelf vragen als ‘wat wordt hier precies gezegd’ of ‘hoe zou ik dit hoofdstuk kort uitleggen aan iemand die niets over dit vak weet’. Zo check je op een eenvoudige manier of je alles goed hebt begrepen. Controleer nadien je antwoorden.

Tip 3: help je brein

• Maak ezelsbruggetjes bij de leerstof die je niet kan onthouden. Neem bijvoorbeeld de eerste letters van de items die je wilt onthouden en bouw er woorden of zinnetjes mee. Let wel, ezelsbruggetjes werken het beste voor relatief kleine hoeveelheden informatie.  
• Ook beelden kunnen helpen. Haal bijvoorbeeld een persoon voor de geest die de kenmerken vertoont die jij moet onthouden of denk aan situaties die perfect illustreren wat je moet kennen.

Voorbeelden:

• Om de windstreken te onthouden: Nooit Oorlog Zonder Wapens > Noord – Oost – Zuid – West
• Om de goede cholesterol van de slechte te onderscheiden: HDL > Hoop Doet Leven, positief, LDL > eLLenDE, negatief
• Om de vier productiefactoren te onthouden: KANO > Kapitaal – Arbeid – Natuur – Ondernemingsactiviteit
• Om de taxonomie van planten en dieren af te gaan: Rijke Amerikanen Krijgen Op Familiefeesten Grote Stukken Rosbief > Rijk, Afdeling, Klasse, Orde, Familie, Geslacht, Soort en Ras

Tip: Gebruik een bestaand woord. Die kun je beter onthouden dan niet-bestaande woorden. Waarom? Van dat woord kun je je namelijk een beeld vormen en beelden blijven beter hangen in je geheugen. 

Tip 4: test jezelf

• Test jezelf aan de hand van korte testvraagjes. Zo merk je wat je al kent en waar je nog extra aandacht aan moet besteden.  
• Vertel aan de hand van je inhoudsopgave of een schema wat je hebt onthouden.  
• Bedenk zelf een vraag over een hoofdstuk of alinea. Je kan die vraag achteraf gebruiken bij het herhalen. 
• Een handig computerprogramma om jezelf te overhoren is Anki. Je voert zelf vragen en antwoorden in en leert door gespreide herhaling.

Tip 5: wissel inspanning en ontspanning af

• Studeer in korte tijdsblokken, bijvoorbeeld 50' - 10' pauze - 50' - 10' pauze - 50' - 30' pauze.
• Neem na drie uur een langere pauze.
• Las ontspanningsmomenten in waarop je je brein volledig laat rusten. Actieve pauzes geven opnieuw energie: loop de trap op en af, ga een glas water halen of doe een wandeling rond de blok. Buitenlucht en beweging laden je batterijen sneller op!

Tip 6: vermijd afleiding tijdens je studieblokken

• Zet meldingen op je apparaten volledig uit en leg je smartphone aan de kant.  
• De app Forest kan je helpen, naast tijdelijke websiteblockers zoals Cold Turkey, Focal Filter of Keep Me Out.
• Hang een briefje aan de deur dat je niet gestoord wilt worden en licht je huisgenoten op voorhand in.

Tip 7: reflecteer

• Neem af en toe een momentje om te reflecteren over jouw studiegedrag. Gaat alles zoals verwacht? Wat liep vlot? Wat zou er beter kunnen?
• Konden er wat zaken beter, kies dan één aspect waarop je extra wilt letten tijdens je volgende studeersessie.

Wil je de nieuwe kennis onthouden en kunnen toepassen op het examen of in concrete praktijksituaties? Dan is het nodig om die kennis te herhalen, liefst drie keer.

Tip 1: herhaal en test jezelf tot je het écht goed kan

• Sla bijvoorbeeld je cursus lukraak open, lees de titel en probeer te vertellen wat je over dit onderdeel weet. 
• Of neem je schema, inhoudsopgave of kapstok bij de hand en wandel een ommetje door je buurt. Die zouden voldoende moeten zijn om je honderduit te laten vertellen.

Tip 2: studeer idealiter drie keer

• Eerste keer - Meteen nadat het hoofdstuk werd afgerond in de les: lees, verwerk en schematiseer.
• Tweede keer - Tijdens de blokperiode: schematiseer en memoriseer.
• Derde keer - Enkele dagen voor het examen: memoriseer opnieuw en herhaal.

Tip 3: controleer jezelf

• Maak jezelf niets wijs. Iets begrijpen betekent nog niet dat je zelf een antwoord kan formuleren. Stel jezelf dus vragen en kijk of je kunt antwoorden.
• Controleer je antwoorden op juistheid en volledigheid. Gooi je cursus dus niet aan de kant, maar gebruik hem om te controleren of je alles correct hebt gememoriseerd.

Het belang van een goede planning

Veel studenten stellen geheugenwerk (memoriseren) uit tot vlak voor het examen onder het moto: "Wat ik nu leer, weet ik over vier weken toch niet meer".  De fase van memoriseren (stap 4) is echter al volop bezig wanneer je aan het structureren (stap 2) en schematiseren (stap 3) bent!

Ook al memoriseer je op dat moment nog niet bewust, door actief met je leerstof bezig te zijn, leer je als vanzelf bepaalde inhouden. Wanneer je zoekt naar inzicht en structuur worden namelijk zenuwbanen getrokken in je hersenen. Bij het bewust memoriseren (stap 4) ga je die banen versterken, wat ervoor zorgt dat je eerder opgedane kennis snel uit je geheugen kan oproepen, bijvoorbeeld tijdens jouw examen.

Opgelet! Doe dit geheugenwerk niet allemaal in één keer. Spreid het over verschillende korte periodes. Goede planningsvaardigheden zijn hier cruciaal!

Aan de slag

Heb je alle stappen doorlopen en denk je alles onder de knie te hebben? Maak dan deze syntheseoefening en check de verbetersleutel.

Heb je alles goed ingestudeerd? Test het in dit mini-examen. Hier vind je de verbetersleutel. 

1. Maak een planning en hou je eraan. Plan de dag voor je examen niets in en gebruik die dag om af te werken wat je nog niet kon doen en om alles te herhalen.
2. Zoek een aangename studeerplek. Voldoende plaats, verse lucht, veel licht en geen rommel. Spreek met je huis- en/of studiegenoten af wanneer je wel of niet gestoord wil worden en wanneer jullie samen kunnen pauzeren.
3. Zorg voor regelmaat. Begin en stop steeds op hetzelfde uur. Probeer om de 50 minuten een korte, actieve pauze in te lassen en om de drie uur een langere pauze. Ga af en toe naar buiten en beweeg. Je zal zien dat je concentratie meteen de hoogte in schiet. 
4. Stop afleiders, zoals je smartphone of je tablet, weg op een plaats waar je ze niet kunt zien. Schakel meldingen uit zodat je niet verleid wordt om systematisch op je toestel te kijken.
5. Studeer actief. Dat wil zeggen: met pen en papier. Schrijf kernwoorden op, maak schema's of schrijf opsommingen die je uit het hoofd moet kennen in het kort op als test. Dat mag klad zijn, het dient enkel voor jezelf om ervoor te zorgen dat je niet vervalt in passief lezen en herlezen van stukken tekst.
6. Beantwoord voorbeeldexamenvragen en verzin zelf goede examenvragen. Je kan de vragen uitwisselen met medestudenten om te checken of jullie allebei de leerstof onder de knie hebben.
7. Als je een stuk ingestudeerd hebt, (video)bel dan met een medestudent en leg de leerstof uit. Geef voorbeelden waar mogelijk. Dat is een heel effectieve studiestrategie én je hebt hierdoor sociaal contact.
8. Herhaal. Herhaal. Herhaal. Dat blijkt uit onderzoek een van de meest effectieve studiestrategieën.
9. Kom je in tijdsnood? Selecteer de belangrijkste stukken leerstof en studeer die in. Doe geen 'nachtje door', zeker niet de nacht voor je examen. Tijdens je slaap wordt de leerstof die je overdag memoriseerde, vastgezet in je langetermijngeheugen. Hoe minder nachtrust, hoe groter de kans dat je een deel van de leerstof zult vergeten.
10. Eet en drink voldoende op de dag van je examen. Blijf rustig, lees alle vragen door en beantwoord eerst de vragen waar je je zeker bij voelt.

Veel succes met je examens!

Is het goed om een nachtje door te blokken?

Neen, en zeker niet de nacht voor je examen. Tijdens je slaap wordt de leerstof die je overdag memoriseerde opgeslagen in je langetermijngeheugen. Heb je niet voldoende slaap? Dan is de kans groot dat je een deel van de leerstof vergeet. Bovendien zorgt dit voor retroactieve storingen: je kennis van eerder bestudeerde leerstof verdwijnt naar de achtergrond en zal tijdens het examen onvoldoende paraat zijn. Het laatste stuk leerstof is dan goed gekend, maar de andere stukken kun je moeilijker ophalen.

​​​​​​Mag ik verschillende vakken op één dag studeren?

Je kan dit zeker doen, bijvoorbeeld als je merkt dat je niet meer geconcentreerd of gemotiveerd bent. Zorg er wel voor dat je een zinvol geheel van leerstof afwerkt voor je aan een ander stuk begint. Stop dus niet middenin een hoofdstuk.

Studeer ik best op de computer of op papier?

Onderzoek toont aan dat je minder details onthoudt als je vanop een scherm studeert. Als je er toch voor kiest, neem dan zeker de tijd om voldoende diepgaand en gedetailleerd te studeren. Ook schrijven werkt beter dan typen om leerstof te onthouden.

Waar studeer ik best?

Je studeert best in een ruimte waar het stil is en waar je natuurlijk licht hebt. Zorg ook dat je voldoende plaats hebt om je boeken, cursussen en papieren open te leggen. Begin altijd met een opgeruimd en net bureau zonder afleiders. Stop bijvoorbeeld je gsm weg, op een plaats waar je die niet kunt zien.

Hoeveel uur moet ik per dag studeren?

Als je een voltijds studietraject volgt (= 60 studiepunten) zou je per week ongeveer 40 à 50 uur moeten spenderen aan je studies. In de examens kan dit natuurlijk oplopen, zeker als je gedurende het jaar systematisch onder die 40 à 50 uren zat. Wees dus eerlijk met jezelf. Ben je goed voorbereid begonnen aan de examenperiode? Dan volstaat het waarschijnlijk om 8 uur per dag te studeren. Moet je bepaalde leerstof voor de eerste keer verwerken? Dan zal je snel aan 10 à 12 uur studietijd per dag zitten.

Mag ik muziek aanzetten tijdens het studeren?

Ja, maar let op met het soort muziek. Uit onderzoek blijkt dat gesproken stemmen automatisch een deel van je aandacht vragen. Muziek waarin niet gezongen wordt, zoals klassieke muziek of instrumentale muziek, zorgen voor veel minder (of geen) afleiding. Een piano-nocturne van Chopin? Of liever wat brainpower van Mozart?

Ik kan mij niet concentreren. Wat kan ik doen?

Als je al langer dan drie uur aan je bureau zit, neem dan een lange pauze van minstens een half uur. Ga naar buiten, drink water en eet iets gezonds. Probeer het daarna opnieuw. Lukt het niet om je te concentreren op een bepaald vak? Leg het even weg en studeer een ander vak.

• Ga voor jezelf na op welk moment van de dag je het meest geconcentreerd bent en plan het moeilijke vak dan in.
• Kan je je niet concentreren door je gsm, je laptop of tablet? Leg die dan in een andere kamer of installeer een (tijdelijke) websiteblocker (zoals 'Cold Turkey', 'FocalFilter' of 'KeepMeOut'). Probeer ook eens de app 'Forest'.
• Je kan ook je meldingen uitschakelen of je toestel volledig uitzetten.
• Ken je de Pomodoro-techniek (zie Planning maken)? Die kan ook helpen bij je concentratie.

1. Maak een planning en hou je eraan. Plan de dag voor je examen niets in en gebruik die dag om af te werken wat je nog niet kon doen en om alles te herhalen.
2. Zoek een aangename studeerplek. Voldoende plaats, verse lucht, veel licht en geen rommel. Spreek met je huis- en/of studiegenoten af wanneer je wel of niet gestoord wil worden en wanneer jullie samen kunnen pauzeren.
3. Zorg voor regelmaat. Begin en stop steeds op hetzelfde uur. Probeer om de 50 minuten een korte, actieve pauze in te lassen en om de drie uur een langere pauze. Ga af en toe naar buiten en beweeg. Je zal zien dat je concentratie meteen de hoogte in schiet. 
4. Stop afleiders, zoals je smartphone of je tablet, weg op een plaats waar je ze niet kunt zien. Schakel meldingen uit zodat je niet verleid wordt om systematisch op je toestel te kijken.
5. Studeer actief. Dat wil zeggen: met pen en papier. Schrijf kernwoorden op, maak schema's of schrijf opsommingen die je uit het hoofd moet kennen in het kort op als test. Dat mag klad zijn, het dient enkel voor jezelf om ervoor te zorgen dat je niet vervalt in passief lezen en herlezen van stukken tekst.
6. Beantwoord voorbeeldexamenvragen en verzin zelf goede examenvragen. Je kan de vragen uitwisselen met medestudenten om te checken of jullie allebei de leerstof onder de knie hebben.
7. Als je een stuk ingestudeerd hebt, (video)bel dan met een medestudent en leg de leerstof uit. Geef voorbeelden waar mogelijk. Dat is een heel effectieve studiestrategie én je hebt hierdoor sociaal contact.
8. Herhaal. Herhaal. Herhaal. Dat blijkt uit onderzoek een van de meest effectieve studiestrategieën.
9. Kom je in tijdsnood? Selecteer de belangrijkste stukken leerstof en studeer die in. Doe geen 'nachtje door', zeker niet de nacht voor je examen. Tijdens je slaap wordt de leerstof die je overdag memoriseerde, vastgezet in je langetermijngeheugen. Hoe minder nachtrust, hoe groter de kans dat je een deel van de leerstof zult vergeten.
10. Eet en drink voldoende op de dag van je examen. Blijf rustig, lees alle vragen door en beantwoord eerst de vragen waar je je zeker bij voelt.

Veel succes met je examens!

Is het goed om een nachtje door te blokken?

Neen, en zeker niet de nacht voor je examen. Tijdens je slaap wordt de leerstof die je overdag memoriseerde opgeslagen in je langetermijngeheugen. Heb je niet voldoende slaap? Dan is de kans groot dat je een deel van de leerstof vergeet. Bovendien zorgt dit voor retroactieve storingen: je kennis van eerder bestudeerde leerstof verdwijnt naar de achtergrond en zal tijdens het examen onvoldoende paraat zijn. Het laatste stuk leerstof is dan goed gekend, maar de andere stukken kun je moeilijker ophalen.

​​​​​​Mag ik verschillende vakken op één dag studeren?

Je kan dit zeker doen, bijvoorbeeld als je merkt dat je niet meer geconcentreerd of gemotiveerd bent. Zorg er wel voor dat je een zinvol geheel van leerstof afwerkt voor je aan een ander stuk begint. Stop dus niet middenin een hoofdstuk.

Studeer ik best op de computer of op papier?

Onderzoek toont aan dat je minder details onthoudt als je vanop een scherm studeert. Als je er toch voor kiest, neem dan zeker de tijd om voldoende diepgaand en gedetailleerd te studeren. Ook schrijven werkt beter dan typen om leerstof te onthouden.

Waar studeer ik best?

Je studeert best in een ruimte waar het stil is en waar je natuurlijk licht hebt. Zorg ook dat je voldoende plaats hebt om je boeken, cursussen en papieren open te leggen. Begin altijd met een opgeruimd en net bureau zonder afleiders. Stop bijvoorbeeld je gsm weg, op een plaats waar je die niet kunt zien.

Hoeveel uur moet ik per dag studeren?

Als je een voltijds studietraject volgt (= 60 studiepunten) zou je per week ongeveer 40 à 50 uur moeten spenderen aan je studies. In de examens kan dit natuurlijk oplopen, zeker als je gedurende het jaar systematisch onder die 40 à 50 uren zat. Wees dus eerlijk met jezelf. Ben je goed voorbereid begonnen aan de examenperiode? Dan volstaat het waarschijnlijk om 8 uur per dag te studeren. Moet je bepaalde leerstof voor de eerste keer verwerken? Dan zal je snel aan 10 à 12 uur studietijd per dag zitten.

Mag ik muziek aanzetten tijdens het studeren?

Ja, maar let op met het soort muziek. Uit onderzoek blijkt dat gesproken stemmen automatisch een deel van je aandacht vragen. Muziek waarin niet gezongen wordt, zoals klassieke muziek of instrumentale muziek, zorgen voor veel minder (of geen) afleiding. Een piano-nocturne van Chopin? Of liever wat brainpower van Mozart?

Ik kan mij niet concentreren. Wat kan ik doen?

Als je al langer dan drie uur aan je bureau zit, neem dan een lange pauze van minstens een half uur. Ga naar buiten, drink water en eet iets gezonds. Probeer het daarna opnieuw. Lukt het niet om je te concentreren op een bepaald vak? Leg het even weg en studeer een ander vak.

• Ga voor jezelf na op welk moment van de dag je het meest geconcentreerd bent en plan het moeilijke vak dan in.
• Kan je je niet concentreren door je gsm, je laptop of tablet? Leg die dan in een andere kamer of installeer een (tijdelijke) websiteblocker (zoals 'Cold Turkey', 'FocalFilter' of 'KeepMeOut'). Probeer ook eens de app 'Forest'.
• Je kan ook je meldingen uitschakelen of je toestel volledig uitzetten.
• Ken je de Pomodoro-techniek (zie Planning maken)? Die kan ook helpen bij je concentratie.