Start2VIHP: people management in de huisartsenpraktijk

In het kort

De huisartsensector kreunt. De huidige manier van praktijkvoering is gebaseerd op de behoeften van de bevolking van 30 jaar geleden. Ze is niet klaar voor de behoeften op vandaag of de toekomst. Het traditionele model waarbij één huisarts alles doet, is niet meer houdbaar. Veel huisartsen stoppen ermee of zoeken hoe hun praktijk te optimaliseren. Een oplossing is te vinden bij taakdelegatie, waarbij een huisarts bepaalde taken door andere professionals (meestal verpleegkundigen of praktijkassistenten) laat uitvoeren, onder eindverantwoordelijkheid van de huisarts.  

Ondanks de beperkte innovatiecapaciteit bij huisartsen, experimenteren de innovatietrekkers al met taakdelegatie. Ze zoeken naar optimale manieren om van een traditionele naar een interdisciplinaire praktijk te evolueren. Er is behoefte aan concrete begeleiding, ondersteunende tools en kennis bij het beslissen, rekruteren en selecteren (instroommanagement) van een verpleegkundige net als bij het inwerken en integreren (onboarding).  

Een goed instroommanagement vergemakkelijkt het aantrekken van talent, bevordert personeelsbehoud en verhoogt de productiviteit. Verbeterde onboarding verkort de tijd om nieuwe medewerkers op het gewenste prestatieniveau te brengen. Kansen liggen er om bestaand human resources en managementkennis, zoals het optimaliseren van organisatiestructuren en competentie- en loopbaanmanagement, naar de huisartsenpraktijk te vertalen en te benutten.  

Ondanks het potentieel aan economische en maatschappelijke voordelen, zoals meer inkomsten en hogere jobtrevredenheid, ervaren huisartsen(praktijken) concrete belemmeringen bij de implementatie van taakdelegatie naar een verpleegkundige. Deze obstakels omvatten een gebrek aan kennis en ervaring, ethisch-juridische, economische en technische vereisten, en weerstand bij zorgprofessionals. In dit project werken we samen met alle belanghebbenden om oplossingen voor deze barrières te ontwikkelen. 

In een co-creatief proces zetten we 2 doelgroepen centraal:  

De Vlaamse huisartsenpraktijken (met en zonder samenwerking met een verpleegkundige) en hun (toekomstige) zorgverleners. Ze bestaan uit zeer diverse organisatievormen met zowel zeer kleine (bv. duo huisartsenpraktijk) als eerder middelgrote (bv. Wit-Gele Kruis) organisaties. Deze doelgroepen botsen op de eigen grenzen om in eigen beheer aan onderzoek en ontwikkeling te doen.  

De dienstverlenende (sociaal secretariaten en dienstverrichters, uitzendkantoren, consultancy voor de zorgsector) en technologische bedrijven (coaching en ICT-bedrijven ed.) i.f.v. het optimaliseren van bestaand aanbod en het kwaliteitsvol (verder) ontwikkelen van (nieuwe) oplossingen die fitten op de noden van de huisartsenpraktijk. Deze bedrijven zijn doorgaans klein met een hoge onderzoek- en ontwikkelingsintensiteit.  

Daarnaast werken we samen met:  

• Organisaties die de belangen van huisartsenpraktijken en hun personeel behartigen
• Opleidingen aan universiteiten en hogescholen die bezig zijn met innovatieve samenwerking tussen zorgprofessionals in een huisartsenpraktijk, leiderschap in de zorg, competentie-ontwikkeling en organisatie- en verandermagement.  

Nood en relevantie

Huisartsenpraktijken zijn in crisis: het organisatiemodel is gebaseerd op de behoeften van 30 jaar geleden, niet op die van het heden of de toekomst. Huisartsen willen veranderen maar stuiten op barrières. Taakdelegatie en nieuwe organisatiemodellen voor de huisartsenpraktijk zijn de toekomst.

Een aantal innovatietrekkers zijn hier reeds mee aan het experimenteren, en ook het beleid investeert hier volop in. Huisartsenpraktijken zoeken naar optimale implementatie van het organisatiemodel met taakdelegatie.

De innovatie stokt door gebrek aan handvaten, kennis, competenties, en ervaring voor optimale inzet van verpleegkundigen. En zo verliezen we (opnieuw) veel geld en tijd doordat verpleegkundigen niet optimaal ingezet zijn, hun rendabele taken niet doen en hierdoor afhaken.

Er zijn veel kansen om managementkennis te vertalen naar de huisartsenpraktijk ter ondersteuning van de instroom-management en onboarding van een verpleegkundige.

Dit aanbod is onvoldoende gekend door huisartsen enerzijds, anderzijds is er een mismatch tussen het aanbod en de behoeften van de huisartsen. Door optimalisaties hierin willen we zowel economische meerwaarde (meer inkomsten, capaciteitstoename, opheffing patiëntenstop, hogere jobtrevredenheid, minder uitstroom, minder absenteïsme, als maatschappelijke meerwaarde (kwaliteit en efficiënte van de zorg) creëren.  

Van aanpak tot impact

We hebben 4 stappen in dit project:

Activiteit 1:

Het bepalen van implementatievoorwaarden bij de verschillende stakeholders.

Om tot een haalbare en effectieve implementatie te kunnen komen, is het in kaart brengen van alle lopende processen, noden en verwachtingen vanuit de betrokken stakeholders cruciaal. In deze fase doen we implementatieonderzoek vanuit vijf standpunten: patiënt-perspectief, zorgspecifiek (alle leden huisartsenpraktijk), ethisch-juridisch, organisatorisch (technologisch, communicatie) en economisch. Daarnaast leggen we ook een link naar onze eigen studentenpopulatie en deze van onze wetenschappelijke meters van de Universiteit Antwerpen en Universiteit Gent. We zijn overtuigd dat hen bevragen en betrekken als senior-onderzoeker ook in deze fase een grote meerwaarde biedt. Deze activiteit bestaat uit 3 werkpakketten die terzelfdertijd opstarten.  

Activiteit 2:

Co-creatief ontwerpen en valideren van tools ter ondersteuning van de twee kernprocessen in twee soorten proeftuinen: instroom-management (2A) en onboarding (2B) van de verpleegkundige in de huisartsenpraktijk 

Activiteit 3:

Het demonstreren van de economische en maatschappelijke impact van een sterke implementatie van de verpleegkundige in de huisartsenpraktijk 

Activiteit 4:

Kennisverspreiding i.f.v. adoptie van de resultaten bij Vlaamse huisartsenpraktijken en hun waardeketen 

Vraag onderzoek op maat aan

We helpen je graag met het formuleren van je onderzoeksvraag en -aanpak.