Hoe een AI-display de klassieke degustatiestand uitdaagt: lessen uit een slimme retailcase

Duurzame verpakkingen en slimme retail
Onderzoek
Communicatie, Media en Design

Het is een vertrouwd beeld in veel supermarkten: een degustatiestand, meestal bemand door een enthousiaste vertegenwoordiger die proevertjes uitdeelt en klanten overhaalt tot een impulsaankoop. Maar wat als AI deze rol overneemt? In een recent experiment testten we in samenwerking met confiserie Geldhof een autonome AI-gestuurde display ter promotie van cuberdons in een supermarkt in Gent. De display herkende voorbijgangers, sprak hen spontaan aan (“Wil je een cuberdon proeven?”) en beloonde geïnteresseerden met een gratis “neuzeke”.

Het doel was dubbel: klanten op een vernieuwende manier benaderen én data verzamelen over hun gedrag. De resultaten leveren boeiende inzichten op voor marketeers die de efficiëntie van sampling willen meten door middel van data uit retail.

Cuberdonstand

AI versus de traditionele promotiemedewerker

Een menselijke promotiestand genereert doorgaans een directe verkooppiek, maar vraagt planning, training en een niet te onderschatten budget. Een AI-display daarentegen is na de initiële investering een zelf draaiende merchandisingrobot: het werkt autonoom tijdens alle openingsuren, zonder pauzes of personeelskosten en berust enkel op stroom en wifi.

Belangrijk voordeel: een getrainde AI-agent blijft consistent en kan zijn boodschap eindeloos herhalen, met lichte verschillen en nuances naargelang het gesprek. In ons experiment deed de virtuele vertegenwoordiger “Ruby” dit met een enthousiaste, herkenbare Gentse stem. Bij elke geslaagde interactie volgde een tastbare beloning: een gratis cuberdon. Het fysieke proevertje bleef – net als bij traditionele sampling – een onmisbare prikkel om klanten echt te betrekken.

Kostenbesparing én bruikbare klantdata

Naast de lagere personeelskosten biedt zo’n slimme display iets wat een promotiemedewerker zelden kan: structurele datacollectie. Met IoT-sensoren registreert de display wie er passeert, wie blijft staan, op welk moment gesprekken plaatsvinden en hoe lang ze duren. Deze interactiedata worden centraal opgeslagen en geanalyseerd door middel van AI.

Zo krijgen retailers eindelijk harde cijfers over de effectiviteit van productplaatsing en promoties. Als blijkt dat mensen ’s middags vaker de limoncello-cuberdons proeven, kan je daarop inspelen met voorraadbeheer of gepersonaliseerde aanbiedingen. Zo wordt sampling niet alleen goedkoper, maar ook slimmer en beter meetbaar.

Na de eerste testdag werden verschillende aanpassingen doorgevoerd aan de AI-agent en het bijhorende taalmodel. Sommige conversaties bleken te lang of misten focus, waardoor waardevolle informatie voor Geldhof verloren ging. Om dit te verbeteren, integreerden we binnen het gesprek en na het geven van een cuberdon korte, gerichte vragen die relevant zijn voor zowel de beleving als de dataverzameling. Zo stelde de agent voortaan vragen als:

  • Heb je onze cuberdons al geproefd?
  • Heb je ze al eens gekocht?
  • Ken je de limoncello-smaak?
  • Welke smaak wil je graag proeven?
  • Vind je ze lekker?
  • Zou je ze opnieuw kopen?

Deze eenvoudige ja-nee vragen hielpen om interacties beter te structureren en tegelijk inzicht te krijgen in productkennis, koopgedrag en smaakvoorkeuren. Zo evolueerde de AI van een louter informatieve assistent naar een laagdrempelige gesprekspartner die tegelijk klantfeedback verzamelt.

Merk wel op, het gebruik van AI is niet gratis. Bij de meeste AI-modellen wordt gewerkt met een verbruikskost per minuut voor het gebruik van de conversationele en generatieve technologie. Daarnaast is er ook een (relatief laag) stroomverbruik en heb je wifi met stabiele internetverbinding nodig, wat in de meeste supermarkten geen probleem is.

Wat vonden klanten ervan?

Technologisch functioneerde het systeem zoals voorzien, en de eerste reacties van klanten leverden interessante inzichten op. De “sprekende” display trok duidelijk de aandacht – vooral door het verrassende karakter van de auditieve begroeting. Klanten bleven merkbaar langer staan tegenover een “statische” display, keken nieuwsgierig rond en gingen vaker in interactie. Deze verhoogde betrokkenheid wijst op een positieve impact op merkherkenning en interesse. Hoewel de testperiode te kort was om harde conclusies te trekken over het effect op de verkoop, bevestigt deze proefopstelling het potentieel van interactieve displays om klanten te prikkelen.

De gratis cuberdon bleek een belangrijke factor om voorbijgangers te laten stoppen bij de display. Zowel de auditieve uitnodiging als de visuele boodschap maakten duidelijk dat er een proevertje was, en dat vooruitzicht gaf voor velen de doorslag om even halt te houden. Dit sluit aan bij wat we ook in andere retailcontexten zien: een fysieke incentive blijft één van de meest doeltreffende manieren om interesse op te wekken en klanten tot interactie aan te zetten.

Toch stuitte de interactie met de AI op enkele barrières. Veel jonge shoppers met oortjes hoorden Ruby niet eens. In een drukke supermarkt verliep de spraakherkenning soms instabiel door omgevingslawaai. Bovendien ervaren veel klanten, vooral senioren, praten met een machine nog altijd als onnatuurlijk – en privacyzorgen blijken een remmende factor.

Van gadget naar conversie: wat kan beter?

Het experiment leert dat een AI-display geen directe garantie is op meer omzet als de gebruikerservaring niet vlekkeloos is. Uit feedbacksessies kwamen we op drie optimalisaties:

  1. Meer visuele en speelse elementen
    Kleuren, lichtaccenten en schermanimaties versterken de beleving. Een kort quizspel of een digitale ‘scratch card’ kan de interactie verlengen. Door interactieve content kan het engagement tot  50% verhogen ten opzichte van statische displays.
  2. Directe incentives
    Naast een proevertje werkt een scanbare kortingscode of een geprinte bon als extra motivator om tot aankoop over te gaan.
  3. Personalisatie en transparantie
    De AI kan voorkeuren onthouden en daarop inspelen bij een volgende interactie. Maar transparantie is cruciaal: klanten willen weten waarvoor hun data worden gebruikt. Eerlijke communicatie hierover versterkt het vertrouwen.

Slimme retail vraagt om slimme user experience

Deze cuberdon case onderstreept een bredere trend: AI en IoT kunnen winkels autonomer én data-gedreven maken. Maar technologie op zich is niet zaligmakend. De winnaars zijn retailers die slimme displays koppelen aan een intuïtieve gebruikerservaring: kort, duidelijk, enthousiast en belonend.

De hardware moet betrouwbaar zijn, de stem natuurlijk klinken en de privacy gewaarborgd. Pas dan kan zo’n display uitgroeien tot een waardevolle ‘always-on’ merkambassadeur die sampling, feedback en data-analyse slim combineert.

Conclusie:

De AI-display voor cuberdons blijkt een interessante stap richting volledig autonome, datagedreven productpromotie in winkels te zijn. Het experiment toont zowel het potentieel (kostenbesparing, 24/7 werking, bruikbare data) als de aandachtspunten (UX, acceptatie, privacy).

Technologie is een krachtige hefboom, maar de menselijke factor – empathie, eenvoud en beleving – blijft bepalend voor succes op de winkelvloer.

Meer weten over slimme retailtoepassingen? Laat je inspireren door onze experimenten bij Arteveldehogeschool.