Studiekeuze maken: brede basis of direct beroepsgericht?

Mijn studiekeuze bepaalt de rest van mijn leven

Sociaal werkers die communicatie verzorgen voor een onderwijsinstelling, grafisch ontwerpers die aan de slag zijn in het jeugdwerk, leerkrachten die secretariaatsmedewerker zijn, bachelors toerisme die een garage uitbaten. Slechts een minderheid van de werknemers oefent exact het beroep uit waarvoor ze gestudeerd heeft.

Meer dan vroeger switchen mensen tussen bedrijven en organisaties, gaan ze voor een andere carrière onderweg of scholen ze zich bij. Levenslang leren is niet meer weg te denken. 

Soms lijkt het bij het maken van een studiekeuze alsof je op een kruispunt één bepaalde weg kiest. Maar de weg die je kiest heeft nog vele zijwegen, bruggen, verborgen tunnels, autostrades en …  jawel, soms ook wat hobbels en bulten.

Toen ik zelf na de hogeschool nog naar de universiteit trok waren we met een minderheid. Nu stroomt een groot deel van de studenten met een professionele bachelor door naar de universiteit. Via een schakelprogramma krijgen ze zo toegang tot een master. Na een graduaatsopleiding kan je verkort een bachelordiploma halen. Ook via bachelor-na-bachelors, master-na-master-opleidingen of postgraduaten kan je jezelf nog verder professionaliseren.

Op de arbeidsmarkt is die combinatie van praktijkgericht en academisch denken soms ook een meerwaarde. 

Ik moet iets kiezen waar ik werk in vind

Jaarlijks worden lijsten gepubliceerd met studierichtingen die goede kansen bieden op de arbeidsmarkt. Ook zijn er ‘knelpuntberoepen’ waar veel vraag naar is. De bezorgdheid naar kansen op de arbeidsmarkt is een terechte zorg van vele ouders. Gaat mijn kind daar wel werk in vinden?

Laten we er geen doekjes om winden. Met een heel specifieke opleiding maak je doorgaans een vlottere overstap naar werk. Vaak krijgen studenten sneller een vast of goed betaald contract aangeboden, soms al op hun stageplaats. 

Alleen leven we in een tijd waarin de arbeidsmarkt continu in beweging is. Het huidige tekort aan een bepaald beroep kan na jouw studies misschien opnieuw een overschot zijn. Het World Economic Forum berekent jaarlijks in haar ‘Future of Jobs Report’ hoeveel banen er zullen verdwijnen of veranderen. Volgens haar laatste rapport zal 41% van de werknemers zich moeten bijscholen in de komende 5 jaar. 

Het bijsturen en bijscholen (levenslang leren) zal altijd van belang blijven na je basisdiploma, wat dat basisdiploma ook is.

Werkzekerheid bij de start van de carrière heeft ook een keerzijde van de medaille. Met een heel specifieke opleiding heb je wat minder vrijheid in je loopbaanontwikkeling. Het maakt je iets kwetsbaarder voor veranderingen in de sector of economie. Het kan ook iets nadeliger zijn voor wie later een heel andere richting uit wil of behoefte heeft aan meer variatie. 

Breed kiezen is de veilige optie

Een brede algemene opleiding geeft inderdaad nog wat mogelijkheden achteraf. Maar breed kiezen kan ook een valkuil zijn. 

‘Alles-willers’ noemt Marjan Versantvoort hen. Jongeren die alle wegen willen openlaten want ‘kiezen is verliezen’. Vaak zijn het jongeren met een brede interesse. Soms stellen ze hun keuze uit om niet te hoeven kiezen. Soms is het willen open laten van mogelijkheden een echte angst om een keuze te maken. Deze jongeren stellen het maken van een keuze uit en lopen soms ook vast na het halen van een diploma. Kiezen voor een brede opleiding uit veiligheid of als vlucht om geen keuze te moeten maken is dus geen goed idee. 

Dat wil niet zeggen dat er geen goede redenen zijn om voor zo’n opleiding te kiezen. Alles willen is niet altijd slecht. Er zijn jongeren die ook energie krijgen van afwisseling en graag veel ballen in de lucht houden. In een brede opleiding waar ze later nog veel kanten mee uit kunnen voelen ze zich als een vis in het water. 

Of je nu voor een heel gerichte opleiding kiest of een brede opleiding. Bij elke (studie-)keuze is het van belang om te reflecteren over je keuze. Want ook kiezen voor een heel specifieke opleiding kan je, door de soms grotere werkzekerheid, de veiligheid geven die je zoekt. 

Kortom: Een heel gerichte en specifieke studiekeuze biedt duidelijke voordelen: je bent snel inzetbaar, hebt goede kansen op een job en vaak wat meer zekerheid. Dit maakt  het aantrekkelijk voor wie al een duidelijke sector voor ogen heeft. Daarnaast heeft het kiezen voor een brede opleiding ook voordelen: je kan nog vele kanten uit, je hebt wat meer flexibiliteit in je loopbaankeuzes en je leert brede vaardigheden. 

Je studiekeuze baseren op misverstanden tussen specifiek of breed kiezen of op de algemene voor-en nadelen helpt je dus eigenlijk geen meter vooruit. 

Hoe kan je wél een goede keuze maken?

1. Sta stil bij waarom je wil kiezen en neem de tijd om die keuze grondig te maken.
2. Leer jezelf goed kennen. 
   Ga je voor vakmanschap of kies je voor een wat algemenere opleiding? Sta even stil bij de volgende vragen: Wat kan je goed? Waar krijg je energie van? Wat doe je graag? Wanneer vliegt de tijd? Wat vind je belangrijk in het leven? 
   Kijk naar wat richting geeft voor jezelf en laat je niet teveel leiden door verwachtingen van anderen. Kiezen voor een richting die je zelf boeiend vindt zal uiteindelijk het meeste bijdragen aan studiesucces en werkplezier.
3. Leer het hoger onderwijs kennen. 
   Een graduaat, professionele bachelor of een academische bachelor? Leer de verschillen kennen.
4. Bestudeer verschillende opleidingen. 
   Onderzoek grondig wat de specifieke en algemene opleiding inhouden. Welke vakken krijg je? Welke vaardigheden ontwikkel je? Tot welke beroepen leiden ze? Bezoek eens een infodag, praat met studenten, volg enkele open lessen. En loop eventueel eens een dag mee met een vroedkundige, grafisch ontwerper, mondhygiënist, maatschappelijk werker of pedagogisch consulent om een realistisch beeld te krijgen.
5. Zet je opties op een rijtje. 
   Maak een overzicht van de voor- en nadelen van verschillende opleidingen voor jouw situatie. Bepaal wat voor jou het zwaarst weegt. Een lijstje met criteria kan richting geven. Vind je flexibiliteit belangrijk? Of weegt jobzekerheid door bij jou?
6. Omarm je keuze en ga ervoor. 
   En onthoud hierbij dat je je zeker nog niet vast zet voor de rest van je leven. 

Arteveldehogeschool helpt jou graag verder om een doordachte studiekeuze te maken. Want voor elke situatie zijn er concrete tips om jou een duw in de juiste richting te geven.