Wanneer de campus ontwaakt, is hun dag al begonnen
24/02/2026
Tijdens de ramadan passen heel wat studenten en medewerkers hun dagelijkse ritme aan. Maar hoe combineer je vasten met lessen volgen of zelf voor de klas staan?
Studente Rim en docente Hümeyra delen hoe hun dagen verlopen tijdens deze periode. Van een wekker die al om 4 uur ’s ochtends gaat tot lessen volgen, lesgeven, studeren en bewust omgaan met energie doorheen de dag.
Studeren én lesgeven tijdens de ramadan
Om 4 uur ’s ochtends gaat de wekker bij studente Rim. Terwijl de campus nog stil is en de meeste studenten slapen, start haar dag al met ontbijt en gebed. Het is ramadan. Voor de achtste keer volgt ze de islamitische vastenmaand.
Tijdens de ramadan eten en drinken moslims niet tussen zonsopgang en zonsondergang. Toch draait deze periode volgens Rim om veel meer dan vasten alleen.
Het is aanbidding van God, maar ook discipline, kennis en geduld. Je staat stil bij wat er in de wereld gebeurt en bij hoe je zelf als mens wil groeien.
Studeren met een aangepast ritme
Na het ochtendgebed om 5 uur vertrekt Rim richting hogeschool. Bus, trein en daarna lessen, haar dag verloopt grotendeels zoals die van andere studenten.
Alleen de middagpauze ziet er anders uit. Terwijl medestudenten eten, gebruikt zij die tijd om te studeren of opdrachten af te werken.
Ook onderweg naar huis blijft ze werken aan taken. Pas bij zonsondergang, rond 18u15, wordt het vasten verbroken. Dat moment volgt ze via een app of via de moskee, waar gebedstijden worden gedeeld.
De iftar start traditioneel met een dadel en water, gevolgd door de avondmaaltijd.
Tijdens het vasten eet je eigenlijk minder dan mensen denken.
De avond staat vervolgens in het teken van geloof en familie: lezen in de Koran, samen televisie kijken naar programma’s over de ramadan, thee drinken of soms een bezoek aan de moskee. Rond 21 à 22 uur gaat ze slapen, klaar voor een nieuwe vroege start.
Focus en rust
Hoewel vasten fysiek uitdagend kan lijken, ervaart Rim net meer mentale scherpte.
“Tijdens de ramadan heb ik zelfs meer concentratie. Als ik een dipje heb, neem ik twee minuten rust om opnieuw te focussen.”
Voor haar voelt de periode als een mentale reset, een moment van reflectie en bewustwording. Op campus maakt ze gebruik van de stille ruimte waar studenten kunnen bidden. Er ligt een gebedskleedje klaar, waardoor niemand zelf iets hoeft mee te brengen.
“Dat maakt het laagdrempelig. Maar ramadan is voor ons iets normaals. Je hoeft je niet te schamen als je eet of drinkt in onze buurt.”
Lesgeven tijdens de ramadan
Niet alleen studenten combineren studie en vasten. Ook docenten volgen de ramadan. Docente Hümeyra doet al sinds haar tienerjaren mee aan de vastenmaand.
“Als kind probeerde ik het al eens, maar vanaf het middelbaar ben ik echt beginnen vasten.”
Voor haar is ramadan deels religieus, maar evenzeer een periode van bezinning.
“Het is een moment om stil te staan bij mensen die minder middelen hebben dan wij. Je leeft meer mee met anderen.”
Een werkdag zoals anders
Volgens Hümeyra verandert de inhoud van haar werkdag nauwelijks. Op zich zou een dag er niet anders mogen uitzien, behalve dat je vroeger opstaat en overdag niet eet.
Voor zonsopgang eet ze iets kleins, nadien start ze haar vasten. Overdag geeft ze les zoals gewoonlijk. Het verschil zit vooral in het energiebeheer.
“Tijdens het lesgeven ligt de focus vanzelf hoog. Wanneer ik geen les heb, probeer ik bewust wat te vertragen om mijn energie over de dag te spreiden.”
Bij zonsondergang, rond 18u15, volgt het moment van samenkomen. Familie speelt tijdens de ramadan een centrale rol. Er is veel aandacht voor samenzijn. Sommige families plannen zelfs vooraf bij wie ze elke avond samen eten.
Begrip op de werkvloer
Hümeyra merkt dat collega’s regelmatig interesse tonen, vragen hoe het gaat. Er is wel aandacht en begrip. Hoeveel collega’s of studenten deelnemen aan de ramadan blijft vaak persoonlijk.
Dat is iets waar je niet expliciet naar vraagt, maar je weet dat toch wel wat docenten en redelijk wat studenten meedoen.
Een persoonlijke beleving
Zowel Rim als Hümeyra benadrukken hetzelfde: ramadan is in de eerste plaats een persoonlijke keuze en ervaring.
“Je hoeft je niet te verontschuldigen als je eet of drinkt bij iemand die vast", zegt Hümeyra. “Iedereen die meedoet, doet dit voor zichzelf.”
Ramadan draait volgens haar om zelfreflectie, solidariteit en bewust omgaan met elkaar. Waarden die ook binnen een diverse leeromgeving herkenbaar zijn.
Op campus krijgt die diversiteit elke dag vorm, in aula’s, stille ruimtes en gesprekken tussen studenten en docenten. Soms begint die dag gewoon iets vroeger dan anders.