Arteveldehogeschool werkt mee aan De Grote Voedselkaart van Sciensano
25/04/2025
Hoe beleven we onze voedselomgeving? Waar kopen we ons eten, wat beïnvloedt onze keuzes in de winkel of op restaurant en hoe tevreden zijn we over het voedingsaanbod in onze buurt? Om dat voor het eerst te kunnen bestuderen, lanceert Sciensano De Grote Voedselkaart-app: een burgerwetenschapsonderzoek waarbij Vlamingen ervaringen delen over hun voedselomgeving. Dat moet inzichten opleveren waarmee lokale en Vlaamse overheden die voedselomgeving gezonder kunnen maken. Als onderzoekspartner werkte Arteveldehogeschool mee door kwetsbare groepen bij het project te betrekken.
Wat we eten wordt in sterke mate beïnvloed door reclame, de prijs en het aanbod van voeding in onze leefomgeving: de zogenaamde voedselomgeving. In eerdere studies bracht Sciensano de voedselomgeving al objectief in kaart. Vlaanderen telt steeds meer buurten met een overvloed aan ongezonde voeding, de zogenaamde voedselmoerassen. In de publieke ruimte en rond scholen is de reclame voornamelijk voor ongezonde voeding. Er is met andere woorden constant verleiding tot het maken van minder gezonde keuzes.
Dat heeft een directe impact op onze gezondheid. Met name kinderen en jongeren zijn kwetsbaar voor een ongezonde voedselomgeving. Recent onderzoek wees uit dat hoe meer fastfoodrestaurants en gemakswinkels er in de buurt van een school zijn, hoe meer kinderen met overgewicht kampen.
Een belangrijke aanvulling op die onderzoeken is de beleving van de voedselomgeving door de Vlamingen. De Grote Voedselkaart wil burgers betrekken en nagaan hoe mensen zich gedragen in hun voedselomgeving, wat ze vinden van het voedingsaanbod in de buurt en hoe de voedselomgeving volgens hen het beste kan worden bijgestuurd richting meer gezonde en milieuvriendelijke keuzes.
Inclusieve data
Met de Grote Voedselkaart-app wordt via verschillende opdrachten aan de deelnemers gevraagd waar ze eten kopen, waar ze op restaurant gaan, en waarom, wat ze vinden van de verschillende voedselpunten, wat er beter kan aan de voedselomgeving van hun buurt, etc. Met die inzichten kunnen de Vlaamse en lokale overheden aan de slag om de voedselomgeving gezonder te maken. Tegelijk wil de Grote Voedselkaart het bewustzijn van Vlamingen over de rol van voedselomgevingen in hun eetgewoontes vergroten.
Als onderzoekspartner werkte Arteveldehogeschool mee door kwetsbare groepen via pilootlabs te betrekken bij het project. "Die definieerden we op basis van hun inkomen", zegt onderzoeker Claire Maréchal. "Bij twee organisaties hebben we workshops georganiseerd met kwetsbare burgers rond hun voedselomgeving en het gebruik van de app. Daarbij gebruikten we de photovoice-methodiek: kwetsbare burgers verzamelden twee weken lang foto's van hun voedselomgeving. Zo willen we ook hun perspectief mee aan boord en de data van de Grote Voedselkaart zo inclusief mogelijk maken."
De Grote Voedselkaart start op 25 april en zal enkele maanden lopen. De app is beschikbaar voor Android en iOS.
Het project draagt bij aan de uitvoering van de Vlaamse voedselstrategie, waarin de doelstelling werd opgenomen om een “voedselomgeving te creëren waarin gezonde en duurzame keuzes de gemakkelijkste keuzes zijn”. Het project past in de voedseldeal ‘Naar gezonde en duurzame voedselomgevingen in de Vlaamse publieke ruimte’, een belangrijke hefboomactie van de Vlaamse voedselstrategie Go4Food, en wordt gefinancierd door het Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO). Het project wordt gecoördineerd door Sciensano in samenwerking met Arteveldehogeschool, ILVO, RIKOLTO, Let Us, HOPLR en het Nieuwsblad.