Kritisch kijken naar audiovisuele historische bronnen

Waarom dit project?

Jongeren worden dagelijkst geconfronteerd met een grote hoeveelheid beelden die hen via de meest uiteenlopende kanalen bereikt. Maar:

• Hoe goed verwerken ze de info uit deze bronnen?
• Hoe komt deze toevloed aan informatie bij hen binnen?
• In welke mate kunnen ze betrouwbaarheid, bruikbaarheid en correctheid van deze informatie inschatten?

De technologie gaat sneller dan ooit vooruit en de toestroom aan informatie neemt steeds toe. Kritisch denken is urgenter dan ooit. Het onderwijs wordt dan ook meer en meer voor de grote uitdaging gesteld om bij kinderen en jongeren net die noodzakelijke informatievaardigheden bij te brengen. Ook in de onderwijsdoelen en leerplandoelstellingen nemen mediawijsheid, kritisch denken en de ontwikkeling van het historisch bewustzijn een belangrijke rol in.

Wat is het doel van dit project?

Dit onderzoeksproject ontwikkelde een wetenschappelijk onderbouwde en geteste didactische aanpak voor de ontwikkeling van kritisch denken en historisch bewustzijn. Vanuit het verleden komt er een grote hoeveelheid bronnen tot ons, die niet eenvoudig te bestuderen zijn. Bovendien is er in Vlaanderen een rijke collectie aan historisch authentiek audiovisueel materiaal voor handen. Hoe kijk of luister je gericht en kritisch naar die historische fragmenten? Hoe weet je dat de informatie bruikbaar, correct en betrouwbaar is? Geen eenvoudige, maar wel cruciale vragen om deze al vanop jonge leeftijd te behandelen. Daarom focuste dit project op de doelgroep lager onderwijs en de B-stroom, waarvoor er maar weinig didactisch materiaal over kritisch denken en historisch bewustzijn voor handen was.

Door vanuit de lerarenopleidingen lager en secundair onderwijs van Arteveldehogeschool een samenwerking aan te gaan met meemoo, het Vlaams instituut voor het archief, en hun onderwijsplatform Het Archief voor Onderwijs brengen we twee expertisegebieden samen. Via Het Archief voor Onderwijs maakt meemoo uniek en authentiek audiovisueel materiaal uit de archieven van media, kunst-, cultuur- en erfgoedinstellingen in Vlaanderen gratis beschikbaar voor het onderwijs. Dankzij de lerarenopleidingen van Arteveldehogeschool kreeg dit project de nodige expertise, onderzoeks- en praktijkervaring om een stapsgewijze onderwijsmethodiek uit te werken voor de ontwikkeling van kritisch denken aan de hand van geïntegreerd historisch brongebruik in het lager onderwijs en de eerste graad secundair B-stroom.

Dankzij een wetenschappelijk onderbouwd kader worden leerkrachten ondersteund bij de ontwikkeling van kritisch denken en historisch bewustzijn in hun klas. Binnen het lager onderwijs ligt de focus vooral op waarnemen en de uitbouw van een referentiekader. In het secundair onderwijs wordt tot de stap gezet naar uitgebreidere analyse en beoordeling van de bronnen. Het theoretisch kader wordt onmiddellijk in de praktijk gebracht via nieuwe historische bronnen uit het rijke meemoo-archief. Via een projectpagina op Het Archief voor Onderwijs wordt het didactisch kader, samen met lesklare collecties en concrete lestips ter beschikking gesteld. Het ontwikkelde materiaal werd getest in de onderwijspraktijk en voorgelegd aan een focusgroep met experts.

Indien je vragen, suggesties of interessante input hebt voor ons, dan kan je ons steeds mailen.

Vraag onderzoek op maat aan

We helpen je graag met het formuleren van je onderzoeksvraag en -aanpak.