Lees- en spellingstest bij 12-15 jarigen

Om van dyslexie te spreken in Vlaanderen verwijst men naar drie beschrijvende criteria. Het gaat het om ernstcriterium, het  exclusiecriterium en het criterium van de hardnekkigheid.  Het ernstcriterium betekent dat er een ernstige achterstand moet zijn op vlak van lezen en/of spellen op een voor Vlaanderen gevalideerde lees- of spellingtest. Het Netwerk Leerproblemen Vlaanderen spreekt van een ‘ernstige’ achterstand bij een klinische score (< percentiel 10).  Het  exclusiecriterium verwijst naar het feit dat  er geen andere verklaringen mogen zijn die ‘alles’ van het zwak lezen of spellen verklaren om van dyslexie  te kunnen spreken. Als iemand bijvoorbeeld globaal zwakker begaafd is en als er sprake is van een algemeen onderpresteren dat alles verklaart, dan spreken we niet over dylexie, maar wel over een leesmoeilijkheid.  Het hardnekkigheidscriterium houdt in dat er na de eerste klinische score ‘goede hulp’ /’optimale instructie’ opgestart werd waarbij men intensief met begeleiding op maat  probeerde om dit onderpresteren op vlak van lezen en/of spellen te remediëren of op te lossen. Bovendien spreekt men maar van dyslexie als die hulp niet tot een ‘inhaalbeweging’ geleid heeft, maar er nog steeds klinische scores zijn (zie eerste criterium) bij de hertesting na de interventie. Er is momenteel weinig onderzoek om het profiel van jongeren (tussen 12-15 jaar) die zwak lezen en/of zwak spellen te bepalen. Ook zijn er vrijwel geen studies beschikbaar naar het profiel van jongeren met dyslexie in deze leeftijdsgroep.

Binnen de Arteveldehogeschool is er expertise in het ontwikkelen, valideren en normeren van tests (zie: Vlaamse Test Begrijpend Lezen VTBL, Spellingstest voor kinderen ST, ...).  Ook is er expertise in de analyse van spelling (Van Vreckem & Desoete, 2018).

Vanuit die expertise ontwikkelden en valideerden we vier nieuwe spellingtests, een technische leestest en twee begrijpende leestests voor jongeren tussen 12-15 jaar zodat we ook bij deze jongeren de achterstand (zie ernstcriterium)  kunnen objectiveren en handelingsgericht met jongeren met dyslexie aan de slag kunnen gaan. In dit project werd ook ingezet op toegankelijke kennis over dyslexie (zie Desoete & Van Vreckem, 2020).

Momenteel zijn de tests op een voldoende grote steekproef genormeerd voor 12-jarigen, 13-jarigen, 14-jarigen en 15-jarigen.

Referenties

Desoete, A., & Van Vreckem, C. (2020). Dyslexie een theoretische update. Signaal, 113, 4-26

Desoete, A., Van Vreckem, C., & Vanderswalmen, R. (2019). Diagnostiek van leerstoornissen. Logopedie.  Themanummer diagnostiek september 2019, 73-91.

Van Vreckem, C., & Desoete, A. (2016). ST 1-6. Spellingtest voor kinderen van het eerste tot het zesde leerjaar. Gent: Academia Press.

Van Vreckem, C., & Desoete, A. (2018). Spelling of Pseudowords and Real Words in Dutch- speaking Children With and Without Dyslexia. Topics in Language Disorders, 38, 286-298. DOI:10.1097/TLD.0000000000000164

Van Vreckem, C., Desoete, A., De Paepe, L., & Van Hove, H. (2010). Vlaamse Test Begrijpend Lezen (VTBL). Gent: Academia Press.