Vroegtijdige herkenning en ondersteuning van dementie in de eerstelijnszorg: kleine signalen met grote winst!

Hoe kunnen zorgprofessionals signalen van cognitieve achteruitgang tijdig herkennen en opvolgen? Dit onderzoek versterkt de alertheid en samenwerking in de eerstelijnszorg, zodat thuiswonende ouderen en hun mantelzorgers sneller passende ondersteuning krijgen.

Gefinancierd door

Vroegtijdige herkenning en ondersteuning dementie

Onderzoeksthema: Toekomstbestendige eerstelijnszorg

Interessegebied: Gezondheid en Zorg

Looptijd: 1/09/2026 - 31/08/2028

Financieringsvorm: Andere

In het kort

We onderzoeken hoe zorg- en welzijnsprofessionals in de eerstelijnszorg signalen van cognitieve achteruitgang bij thuiswonende ouderen tijdig kunnen herkennen, bespreekbaar maken en opvolgen. Samen met Familiehulp, FamilieZorg, het Wit-Gele Kruis, huisartsenkring Scheldekracht, EZL Scheldekracht en Midden-West-Vlaanderen en andere lokale partners ontwikkelen we een praktijkgericht handelingskader voor vroegtijdige herkenning van dementie. Daarbij bouwen we voort op de bestaande expertise en samenwerkingsinitiatieven van de partners.

De nood en relevantie

Dementie heeft een grote impact op de persoon zelf, de mantelzorger en de omgeving. Toch duurt het gemiddeld twee tot drie jaar voordat een formele diagnose wordt gesteld. Subtiele signalen van cognitieve achteruitgang blijven vaak onopgemerkt of worden onvoldoende gedeeld tussen eerstelijnsprofessionals. Onduidelijke communicatie en versnipperde ondersteuning kunnen ervoor zorgen dat passende hulp te laat op gang komt.
Een tijdige herkenning biedt meer ruimte om de zorg af te stemmen op de behoeften en wensen van de persoon en zijn omgeving. Zo kunnen autonomie, levenskwaliteit en maatschappelijke participatie langer worden ondersteund en kan cognitieve achteruitgang afgeremd worden.

Van aanpak tot impact

In twee eerstelijnszones brengen we eerst de bestaande werkwijzen, ervaringen en knelpunten in kaart. Vervolgens ontwikkelen we samen met zorg- en welzijnsprofessionals een gedeeld handelingskader dat hen ondersteunt om:

veranderingen in het cognitief functioneren consequent op te merken, ook wanneer iemand al langer zorg ontvangt;
signalen en het zogenaamde niet-pluisgevoel bespreekbaar te maken met de zorgvrager en, waar passend, diens mantelzorger;
observaties duidelijk te communiceren tussen betrokken disciplines;
bij een vermoeden van cognitieve achteruitgang passende vervolgstappen en doorverwijzing af te spreken.

Het onderzoek richt zich niet op diagnostiek of systematische screening, maar op het versterken van bestaande alertheid en samenwerking. We onderzoeken hoe het handelingskader aansluit bij de dagelijkse praktijk en welke voorwaarden nodig zijn om het breder toe te passen.
Het beoogde resultaat is een werkbaar en schaalbaar kader dat de samenwerking in de eerstelijnszorg versterkt en helpt voorkomen dat belangrijke signalen verloren gaan. Op termijn wil het onderzoek bijdragen aan tijdige ondersteuning, meer continuïteit in de dementiezorg en een betere levenskwaliteit voor personen met cognitieve problemen en hun mantelzorgers.