Onderzoekers begeleiden mensen met afstand tot arbeidsmarkt richting kinderopvang

De hoge werkdruk en de hoge kindratio – waarbij één begeleider instaat voor negen kinderen – maken de werkomstandigheden in de kinderopvang op zijn minst gezegd uitdagend. Daardoor raken de vacatures voor kindbegeleiders alsmaar moeilijker ingevuld en is de personeelsuitval hoog, zo stelden onderzoekers Kim Rousseau en Maxime Locqueneux van Arteveldehogeschool vast. "Daardoor staat de kwaliteitsvolle zorg van duizenden baby’s onder druk."

Met het project 'Nieuwe krachten voor de kinderopvang' wilde Arteveldehogeschool daarom meer werkzoekenden en niet-beroepsactieven 'met een afstand tot de arbeidsmarkt' warm maken voor een job als kindbegeleider. "Elke projectpartner heeft vanuit zijn eigen expertise zijn bijdrage tot het project geleverd", zegt Rousseau. "CVO Groeipunt organiseert de opleiding tot kindbegeleider, VDAB brengt cursisten aan, Stad Gent voorziet in jobcoaches voor de trajectbegeleiding, de lokale kinderopvanginitiatieven voorzien in een oefenplek en mentoren, en wij als Arteveldehogeschool organiseren de mentorcoaching waarbij we de mentoren op de werkvloer ondersteunen om de nieuwe instromers zo veel mogelijk tot leren te brengen. Zo hopen we op een langdurige en kwaliteitsvolle instroom van nieuwe krachten. Dit is trouwens een ESF-project met steun van Europa en de Vlaamse Gemeenschap."

Mensen 'met een afstand tot de arbeidsmarkt' zijn personen die extra ondersteuning nodig hebben om een opleidings- en arbeidstraject tot een goed einde te brengen. "Die ondersteuning werd op tal van manieren geboden", zegt Locqueneux. "CVO Groeipunt besliste bijvoorbeeld om de module De kinderopvang en ik al in juni te organiseren zodat potentiële kindbegeleiders goed wisten waaraan ze begonnen en in de zomermaanden konden beslissen of ze het traject wilden aanvatten. Stad Gent voorzag simultaan in jobcoaches die ondersteuning op maat van de cursisten boden: ze deden een kennismakingsgesprek, waren aanwezig bij tussentijdse en eindevaluaties, en waren aanspreekbaar voor tal van andere vragen. Een van de succesfactoren van dit project is voor ons toch die jobcoach: alle kleine moeilijkheden onderweg die normaal een uitval zouden veroorzaken, werden via de jobcoaches opgevangen."

"De mentorcoaching was ten slotte voor ons", zegt Rousseau. "Doordat het zwaartepunt van de opleiding tot kindbegeleider op werkplekleren ligt en er dus heel wat competenties niet meer alleen op de schoolbanken, maar in de kinderopvang moeten worden behaald, vraagt dat een grote verantwoordelijkheid van de werkplekken en de mentoren. We verwachten dus steeds meer dat de sector zijn eigen instroom opleidt. Dat is geen evidente opdracht voor de meestal kortgeschoolde kindbegeleiders die die taak simultaan met de begeleiding van negen kinderen opnemen."

"Uit ons onderzoek bleek dat een goede mentor niet alleen een aantal jaar ervaring moet hebben en minstens 25 jaar oud moet zijn", zegt Locqueneux nog. "Een goede mentor kan ook goed luisteren, ziet leerkansen, doet aan zelfreflectie doen en is nabij. In het ideale scenario staat een mentor er niet alleen voor, maar wordt hij gedragen door zijn organisatie. Kindbegeleider én tegelijk mentor zijn in een overbevraagde sector, is niet evident."

Arteveldehogeschool ontwikkelde daarop een mentoropleiding toegespitst op het model van Inspirerend Coachen van Jef Clement. "Onze opleiding duurt 2 x 4 uur en is heel praktijkgericht. We willen vooral veel oefenen en uitwisselen. Ondertussen hebben we al een dertigtal coaches opgeleid, die aan het einde ook een certificaat krijgen."

Samen met het projectteam realiseerde Arteveldehogeschool ten slotte zes 'eindproducten' om de kinderopvangsector langdurig te ondersteunen. "Onze steekkaarten, bijvoorbeeld, ondersteunen de mentor tijdens de eerste dagen en weken van een cursist (foto onder). Ze bieden een houvast om gedurende die eerste dagen taken op maat van het leerproces van de cursist te voorzien. Ze zijn laagdrempelig en altijd op dezelfde manier opgebouwd: observeer, doe en reflecteer. Kijk eerst goed wat er wordt gedaan en gezegd en hoe het kind reageert, doe het dan zelf, en reflecteer daarna over wat er goed en minder goed ging."

"Als mentorcoach proberen we garant te staan voor een optimaal leerklimaat en -proces van de cursist", besluit Locqueneux. "Daarom ontwikkelden we ook een reflectiemodel aan de hand van vier dimensies waarbij de cursist, de mentor en de opleider in gesprek kunnen gaan over het leerproces."

Bron tekst: Vlaamse Hogescholenraad