RePLAY Toddler: een praktijkgericht ontwerponderzoek naar het ondersteunen van risicovol spelen bij peuters in de Vlaamse groepsopvang

Risicovol spelen: wat en waarom?

Risicovol spelen biedt ontwikkelingsvoordelen voor kinderen. Het laat hen bijvoorbeeld toe om risico's beter in te schatten en er gepast mee om te gaan. Zowel in Vlaanderen als daarbuiten wint risicovol spelen aan belang. Spelen moet 'zo veilig als nodig' zijn, eerder dan 'zo veilig als mogelijk'. Dat laatste gaat eerder uit van risicovermijding en -minimalisatie. 

Op basis van internationale literatuur (Sandseter, 2007, 2011) omschrijven we risicovol spelen als spannende en uitdagende vormen van spelen die risico inhouden voor fysieke verwonding

Shift in attitudes, kennis en vaardigenheden bij begeleiders is nodig

Gezien deze recente ontwikkelingen, kregen begeleiders van peuters in de Vlaamse groepsopvang zelden de geschikte attitudes, kennis en vaardigheden mee uit hun opleiding. Vaak benaderen zij risico te eenzijdig vanuit een negatieve connotatie. Het ontbreekt hen aan handvaten om een aanbod te creëren i.f.v. het verhogen van de risicocompetentie van kinderen, en om dit aanbod gepast te ondersteunen. 

(Internationale) wetenschappelijke informatie bestaat, maar is beperkt omgezet in praktische tools en weinig toegankelijk voor begeleiders.

Praktische vertaling van inzichten over risicovol spelen

In dit project onderzoeken we hoe de wetenschappelijke inzichten (geschikte attitudes, kennis, vaardigheden en randvoorwaarden voor het begeleiden van) risicovol spelen praktisch vertaald kunnen worden voor begeleiders van peuters in de Vlaamse groepsopvang.

Aan de hand van ontwerponderzoek (in het Engels 'design research') ontwikkelen we een praktische toolbox. Dit doen we in nauwe samenwerking met 3 kinderdagverblijven. Zo ontwikkelden we o.a. al een draaikalender, met een wekelijkse 'wilde woensdag', die begeleiders inspireert rond risicovol spelen. We gaan ook tools ontwikkelen die verantwoordelijken ondersteunen om rond risicovol spelen te werken binnen hun team.

Hieronder geven we de fasen van ons ontwerponderzoek weer. 'AC' staat voor Adviescommissie, een bijeenkomst van onze belangrijkste stakeholders. We onderscheidden 3 niveaus van engagement van gebruikers in het ontwerponderzoek: 'mini', 'medi' en 'maxi'.

design research risicovol spel

 

> You can find an English description of the research project (and regular updates) on www.researchgate.net.

Word lid van de Facebookgroep Risicovol spelen

Interessante literatuur

  • Bertrands, E., Leyssen, L., Smets, L. & Vanderspikken, A. (2014). Risicocompetentie bij kinderen van 3 tot 8 jaar. Eindrapport ‘Riscki’, praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek. KHLeuven, Leuven, België. Geraadpleegd op 21 juni 2019 via https://studylibnl.com/doc/741903/eindrapport-pwo-project-riscki-final 
  • de Valck, M. (2010). Wat mag...? Wat kan...? Dilemma’s bij het spelen. Houten: Springer Media B.V. 
  • FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie (2019). Veiligheid van avontuurlijke natuurspeelomgevingen. Geraadpleegd op 21 juni 2019 via https://economie.fgov.be/nl/file/9462/download?token=YhdjV4dc 
  • Kind en Gezin (2019). Sector baby’s en peuters. Geraadpleegd op 21 juni 2019 via https://www.kindengezin.be/kinderopvang/ sector-babys-en-peuters/ 
  • Kleppe, R. (2018). One-to-three-year-olds’ Risky Play in Early Childhood Education and Care. PhD Thesis. Oslo, May 2018. 
  • Sandseter, E. B. H. (2010). Scaryfunny, A qualitative study of risky play among preschool children. PhD Thesis. Trondheim, May 2010. 
  • Tovey, H. (2011). Laat ze buiten spelen. Pleidooi voor gezonde risico’s. Antwerpen – Apeldoorn: Garant. 
  • VeiligheidNL (2019). Met een beetje risico komen ze er wel. Geraadpleegd op 21 juni 2019 via https://www.veiligheid.nl/ risicovolspelen

Onderzoeksrealisaties en -publicaties

Projectwebsite met tools

Hoe ondersteun je risicovol spelen best? Wel... de website helpt je op weg. Veel plezier en inspiratie!
risicovol spelen

Draaikalender

Sienaert, H., Vandorpe, B., Wemel, S., Ceulemans, A., & Lehouck, V. (2019). RePLAY Draaikalender. Risicovol spelen ondersteunen bij peuters in de kinderopvang. Brussel: Politeia.
Replay Draaikalender

Artikel in vaktijdschrift

Sienaert, H., Vandorpe, B., & Wemel, S. (2019). Risicovol spel? Jawel! Maar hoe? Lees verder in KIDDO 1.
Cover KIDDO

Artikel in vaktijdschrift

Sienaert, H. (2018). Met vallen en opstaan: het wat en waarom van risicovol spel. Lees verder in KIDDO 6.
artikel KIDDO risicovol spel